Fort Gerharda (Świnoujście)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Geolokalizacja: 53.920617,14.287178

Fort Gerharda w Świnoujściu
Fort Gerharda w Świnoujściu
Lokalizacja ul. Ku Morzu
72-600 Świnoujście
Data budowy 1856-1863
[ Zobacz Fort Gerharda w Świnoujściu na mapie.]

Fort Gerharda, zwany też Wschodnim to jeden z fortów Twierdzy Świnoujście. Jest to XIX-wieczny ceglano-ziemny świetnie zachowany fort zbudowany w latach 18561863. Fort Gerharda leży na wschodnim brzegu Świny (na wyspie Wolin, w pobliżu latarni morskiej. Jego działa strzegły ujścia Świny, którą wiódł szlak wodny do Szczecina.

Główny, najbardziej charakterystyczny budynek fortu to dwukondygnacyjna owalna reduta, która pełniła niegdyś funkcję bloku koszarowo-bojowego. Otoczona jest obwałowaniem ziemnym i fosą wodną. Zachowały się też kaponiery, stanowiska ciężkich dział kalibru 210 mm i prochownie. Fortyfikacja początkowo obsadzona była przez piechurów i artylerzystów. Po II wojnie światowej fort był używany przez Rosjan (do 1962 roku), przez kilka lat pełnił funkcję magazynów, potem opuszczony niszczał.

Fort Gerharda 3.JPG

W 2001 roku został wydzierżawiony przez prywatnego zarządcę, który przeprowadził renowację obiektu, i otworzył go dla turystów. Obecnie Fort Gerharda jest w całości udostępniony do zwiedzania. Jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych Świnoujścia – głównie z uwagi na sposób, w jaki zorganizowana jest trasa turystyczna. Wizyta w forcie to spotkanie z żywą historią. Gospodarze zadbali, aby turyści czuli się na terenie fortu jak w XIX-wieczni „kadeci”. W forcie rezyduje historyczny komendant Twierdzy Morskiej, a po obiekcie oprowadzają przebrani w pruskie mundury studenci-przewodnicy. Turyści poznają zabytek odbywając „musztrę wojskową”. W programie zwiedzania m.in. historyczne fortowe latryny, próba ciemności w starej prochowni, kazamaty, a najodważniejsi kończą musztrę przechodząc po linie nad fosą. Koniec trasy hukiem wystrzału oznajmia brytyjska sześciofuntówka. Zanim to nastąpi turyści pokonują kilkanaście fortowych przystanków z atrakcjami.

Fort Gerharda 2.JPG

Od 2004 roku Fort Gerharda jest siedzibą grupy rekonstrukcyjnej 34 Pułku Fizilierów im. Królowej Szwedzkiej Victorii. III batalion pułku przez wiele lat stacjonował w Świnoujściu a fizilierzy do 1918 roku służyli w świnoujskich fortach.

Fort Gerharda 4.JPG

W reducie fortowej ma też swoją siedzibę Muzeum Obrony Wybrzeża (powstało w 2001 roku), w którym znajdują się eksponaty związane z historią rozwoju obrony wybrzeża, ze szczególnym uwzględnieniem historii rozwoju fortyfikacji nadbrzeżnych. Są pamiątki żołnierskie, sprzęt wojskowy, eksponowane miejsce zajmują kuchnia polowa z początku XX wieku z bogatym wyposażeniem.

Muzeum wydaje własne publikacje z serii „Zeszyty Muzealne Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu”, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym i popularyzującym historię.

Pozostałe fortyfikacje XIX-wiecznej twierdzy znajdują się po zachodniej stronie miasta, na wyspie Uznam. Są to Fort Zachodni, w którym funkcjonuje małe muzeum oraz Fort Anioła.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • Konieczny, K., Kotla R. 50 cudów Pomorza Zachodniego. Warszawa: Agora, 2012. ISBN 978-83-268-0780-0

Konieczny, K., Pluciński, J., Sikora P. Plażownik zachodni. Warszawa: Agora, 2011. ISBN 978-83-268-0510-3


Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Konieczny