Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie
Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie
Rok założenia 1947
Rodzaj biblioteki fachowa
Miejscowość Szczecin
Adres Staromłyńska 27
70-561 Szczecin
Strona internetowa biblioteki.


Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie jest biblioteką fachową o charakterze naukowym. Stanowi samodzielny dział Muzeum Narodowego w Szczecinie. W jej zasobach znajdują się książki, czasopisma, a także zbiory specjalne – stare druki (również związane z Pomorzem), rękopisy, dokumenty życia społecznego.

Historia

Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie jest spadkobierczynią bibliotek szczecińskich przedwojennych muzeów: Museum der Stadt Stettin (Muzeum Miasta Szczecina, 1913), Pommersches Landesmuseum (Pomorskie Muzeum Krajowe, 1928). Gromadzenie muzealnego księgozbioru zapoczątkowało w 1866 roku towarzystwo muzealne Pommersches Museum (Muzeum Pomorskie)[1]. Po 1945 roku rodzime księgozbiory muzealne nie zachowały się w całości, ale zostały uzupełnione o księgozbiory z innych źródeł, stając się podstawą obecnego zasobu[2]. Powojenne przemiany muzealnej Biblioteki związane są z trzema przełomowymi latami: 1947, 1956 i 2011.

W roku 1947 nastąpiło otwarcie pierwszej czytelni przy Dziale Prehistorycznym Muzeum Miasta Szczecina[3] – powojennego poprzednika Muzeum Narodowego w Szczecinie. Rok później otwarto czytelnię przy Dziale Sztuki. Od początków swojego funkcjonowania Biblioteka Muzeum stanowiła istotne zaplecze naukowe dla humanistycznego środowiska Szczecina. W latach 1949-1989 jako Biblioteka Muzeum Pomorza Zachodniego, a następnie Muzeum Narodowego w Szczecinie[4] pełniła organizacyjną i merytoryczną opiekę nad księgozbiorami muzealnymi woj. szczecińskiego, koszalińskiego i słupskiego.

W roku 1956 muzealna Biblioteka przechodzi znaczącą reorganizację pod kierunkiem Ewy Śledzińskiej[5]. Utworzenie specjalistycznego zaplecza bibliotecznego stanowiło jeden z elementów procesu przekształcenia szczecińskiego Muzeum w liczącą się w Polsce humanistyczną instytucję naukowo-badawczą. Pomysłodawcą i realizatorem tego planu był nowy dyrektor placówki Władysław Filipowiak, który zadbał o uzupełnienie kadry i księgozbioru biblioteki. W tym czasie Muzeum rozpoczęło wydawać własny rocznik naukowy „Materiały Zachodniopomorskie”, który stał się podstawą wymiany publikacji z instytucjami z Polski i zagranicy. W tym czasie Biblioteka została umieszczona w gmachu przy ul. Staromłyńskiej, gdzie znajduje się się do dzisiaj. A muzealni bibliotekarze rozpoczęli sporządzanie bibliografii Pomorza Zachodniego w zakresie polskiej archeologii, publikowane w „Materiałach Zachodniopomorskich” (1958-1997, t. 4-43)[6].

Ostatni przełom w funkcjonowaniu Biblioteki nastąpił w 2011 roku, w którym rozpoczął się proces jej modernizacji organizacyjnej i wizerunkowej. Wiązał się ona głównie z wdrożeniem elektronicznego systemu bibliotecznego – KOHA.pl (2012), dzięki któremu Biblioteka została włączona do Zachodniopomorskiego Systemu Informacji Region@lnej i N@ukowej (2013)[7] i posiada własną bazę bibliograficzną obejmującą głównie czasopiśmiennictwo dotyczące Pomorza Zachodniego w zakresie historii, sztuki, archeologii i muzealnictwa[8].

Od 2011 roku powrócono po przerwie (1997-2010) do sporządzania Materiałów do Bibliografii Archeologii Pomorza Zachodniego do „Materiałów Zachodniopomorskich”[9]. Od tego roku Biblioteka stała się też siedzibą Koła 9 Bibliotek Instytucji Kultury Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich - Oddział Szczecin[10], włączając się w działania stowarzyszeniowe[11]. Natomiast w 2014 roku została przyjęta do Zachodniopomorskiego Porozumienia Bibliotek[12].

Zbiory

Księgozbiór Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie liczy około dziewięćdziesięciu tysięcy woluminów. Obejmuje publikacje krajowe i zagraniczne, przede wszystkim z takich dziedzin jak: sztuka (w tym teoria, historia i krytyka, katalogi zbiorów muzealnych, wystaw polskich i zagranicznych, monografie artystów), archeologia, etnografia, etnologia, historia, numizmatyka, muzeologia i muzealnictwo, ochrona i konserwacja zabytków, wybór zagadnień związanych z morzem. Gromadzenie księgozbioru następuje głównie w drodze wymiany publikacji z około dwustoma specjalistycznymi instytutami naukowymi i muzeami w Polsce i za granicą, z których ponad połowa zajmuje się badaniami archeologicznymi. Informacja o zbiorze zawarta jest w katalogach kartkowych - alfabetycznym i rzeczowym (zamkniętych w październiku 2012) oraz elektronicznym dostępnym on-line[13].


W zbiorach Biblioteki znajdują się unikalne publikacje dotyczące Pomorza (XIX, XX wiek). Wśród nich można wymienić: Pommersches Urkundenbuch (Stettin 1870–1990), Pomerania (Stettin 1844, 1946), Pommersche Genealogien (Greifswald 1873, 1878; Berlin 1878), M. Wehrmann, Die pommerschen Zeitungen und Zeitschriften in alter und neuer Zeit (Pyritz 1936), Stettiner Museumsverein (Stettin 1934, 1939), czy Stettin : [Neuere Bauten der Stadt Stettin] (Charlotenburg 1921) oraz czasopisma: Baltische Studien, Monatsblätter, czy Pommersches Heimatkalender. W kolekcji starych druków biblioteki znajdują się dzieła: D. Cramera, Das grosse Pomrische Kirchen Chronicon (Alten Stettin 1628), J. Micraeliusa, Altes Pommerland (Alten Stettin 1639), Agenda (…) für die Kirchen In Pommern (Alten Stettin 1691), Ch. Neubaurna, Vera architecturae militaris Praxis (Stargard in Pommern 1679) czy Pommerscher Kriegs-Postillion (Leipzig 1677).

Kadra kierownicza

  • 1952-1953 Feliks Jordan
  • 1955-1970 Ewa Śledzińska
  • 1971-1996 Maria Danuta Wołągiewicz
  • 1996-2010 Alfreda Damszel
  • 2010 - Marta Kurzyńska

Przypisy

  1. Za: Laubunger Paul, Geschichte der im Eigentum oder unter der Verwaltung der Stadtgemeinde Stettin stehenden Stiftungen. Im Auftrage des Magistrat der Stadt Stettin, Stettin [1916], s. 171; Verzeichnis der Sammlungen des Pommerschen Museums in Stettin, Stettin 1866; Włodarczyk Edward, Muzealnictwo. W: Dzieje Szczecina 1806-1945, red. B. Wachowiak, Szczecin 1994, s. 515; Kosman Janina, Biblioteki szczecińskie w XIX i na początku XX wieku. Próba charakterystyki na wybranych przykładach, „Przegląd Zachodniopomorski” 2004, t. 19, z. 3, s. 43; Kozińska Bogdana, Muzeum Pomorskie – kolejce przyrodniczo-naukowe i sztuki antycznej Heinricha Dohrna. W: 100 lat Muzeum w Szczecinie, red. Sz. P. Kubiak, D. Kacprzak, Szczecin 2014, s. 95.
  2. Kurzyńska Marta, Powojenne losy Biblioteki Muzeum Narodowego w Szczecinie jako jedno ze świadectw perturbacji poniemieckich księgozbiorów na Ziemiach Odzyskanych. W: Księgozbiory rozproszone. Losy księgozbiorów historycznych po II wojnie światowej - Muzeum w Malborku, Malbork 2014, s. 65-81.
  3. Muzeum Miejskie w Szczecinie powołano 1 sierpnia 1945 r., a jego siedzibą stał się dawny gmach Pommersches Landesmuseum (obecnie ul. Staromłyńska 27). Filipowiak Władysław, Muzeum Narodowe w Szczecinie, „Przegląd Zachodniopomorski” 1971, t. 15, z. 2, s. 19-20.
  4. 1 stycznia 1949 r. Muzeum Miejskie w Szczecinie zmieniło nazwę na Muzeum Pomorza Zachodniego i otrzymało prawa muzeum okręgowego. W 1950 MPZ połączono z Muzeum Morskim (1946-1950), mieszczącym w gmachu na Wałach Chrobrego. W 1970 r. otrzymało status muzeum narodowego. W tym czasie muzealna biblioteka mieściła się w gmachu na Wałach Chrobrego. Tamże.
  5. Wołągiewicz M. Danuta, Z karty żałobnej. Ewa Śledzińska 1910-1973, „Materiały Zachodniopomorskie” 1973, t. 19, s. 693-694.
  6. Wołągiewicz M. Danuta, [Materiały do bibliografii archeologii Pomorza Zachodniego za lata 1957-1996], „Materiały Zachodniopomorskie” 1958-1997, t. 4-43.
  7. Zachodniopomorski System Informacji Region@lnej i N@ukowej [on-line]. [Przeglądany 27 listopada 2017].
  8. Baza Bibliograficzna BMNS [on-line]. [Przeglądany 27 listopada 2017].
  9. Kurzyńska Marta, Materiałów do Bibliografii Archeologii Pomorza Zachodniego za 2011, „Materiały Zachodniopomorskie” NS 2011 (2012), t. 8, z. 1: Archeologia, s. 283-424.
  10. Kurzyńska Marta, Koło nr 9 Bibliotek Instytucji Kultury SBP w Szczecinie. W: Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich z perspektywy dziesięcioleci (1945-2016), red. A. Borysowska, Szczecin 2017, s. 85-89.
  11. Kurzyńska Marta, Odjazdowy Bibliotekarz – edycje szczecińskie. Tamże, s. 48-56.
  12. Zachodniopomorskie Porozumienie Bibliotek [on-line]. [Przeglądany 27 listopada 2017].
  13. Katalog Główny BMNS [on-line]. [Przeglądany 27 listopada 2017].


Bibliografia

  • Białecki Tadeusz, Pierwszy okres Muzeum Pomorza Zachodniego w świetle dokumentów. W: Instantia est mater doctorinae. Ksiega jubileuszowa prof. dr hab. Władysława Filipowiaka, Szczecin 2001, s. 441-448.
  • Filipowiak Władysław, Muzeum Narodowe w Szczecinie, „Przegląd Zachodniopomorski” 1971, t. 15, z. 2, s. 19-20.
  • Laubunger Paul, Geschichte der im Eigentum oder unter der Verwaltung der Stadtgemeinde Stettin stehenden Stiftungen. Im Auftrage des Magistrat der Stadt Stettin darstellt von Paul Laubunger, Stettin [1916], s. 171.
  • Kosman Janina, Biblioteki szczecińskie w XIX i na początku XX wieku. Próba charakterystyki na wybranych przykładach, „Przegląd Zachodniopomorski” 2004, r. 19 (48), z. 3, s. 43.
  • Kozińska Bogdana, Muzeum Pomorskie – kolejce przyrodniczo-naukowe i sztuki antycznej Heinricha Dohrna. W: 100 lat Muzeum w Szczecinie, red. Sz. P. Kubiak, D. Kacprzak, Szczecin 2014, s. 95.
  • Krajewska Katarzyna, Sylwetki szczecińskich bibliotekarzy – archeologów. Maria Danuta Wołągiewicz, „Bibliotekarz Zachodniopomorski” 2012, nr 2, s. 81-84.
  • Kurzyńska Marta, Biblioteka Muzeum Narodowego w Szczecinie – burzliwe losy budowania księgozbioru, „Bibliotekarz Zachodniopomorski” 2011, nr 3, s. 83-97.
  • Kurzyńska Marta, Druki pomorskie w kolekcji starych druków Muzeum Narodowego w Szczecinie na tle zasobów muzeów Pomorza Zachodniego. W: Piśmiennictwo na Pomorzu Zachodnim do końca XVIII wieku. [Materiały z konferencji „I Pomorskie Spotkania Źródłoznawcze”, Uniwersytet Szczeciński, 8-9.12.2014], red. J. Kosman, Szczecin 2015, s. 33-54. (Seria: Pomorskie Studia Źródłoznawcze)
  • Kurzyńska Marta, Kerchen-Ordeninge im Lande tho Pamern, Wittenberg 1563 [nota katalogowa] / Paul Friedeborn, Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern, Alten Stettin 1613 [nota katalogowa]. W: Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku, red. R. Makała, Szczecin 2013, s. 374-376 / 377-379.
  • Kurzyńska Marta, Kolekcja starych druków Biblioteki Muzeum Narodowego w Szczecinie, „Cenne/Bezcenne, Utracone” 2012, r. 73, nr 4, s. 22-25.
  • Kurzyńska Marta, Kolekcje starych druków w bibliotekach muzealnych obszaru woj. zachodniopomorskiego - historia i współczesność. Zarys problematyki. W: Zbiory specjalne w bibliotekach polskich - problematyka badawcza i organizacyjna. [Materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej, Książnica Pomorska w Szczecinie, 14-15.11.2013], Szczecin 2015, s. 92-112. (Seria Bibliotekarza Zachodniopomorskiego, t. 14)
  • Kurzyńska Marta, Powojenne losy Biblioteki Muzeum Narodowego w Szczecinie jako jedno ze świadectw perturbacji poniemieckich księgozbiorów na Ziemiach Odzyskanych. W: Księgozbiory rozproszone. Losy księgozbiorów historycznych po II wojnie światowej. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Zamkowe w Malborku, 19.10 2012, Malbork 2015, s. 65-81.
  • Verzeichnis der Sammlungen des Pommerschen Museums in Stettin. [A – Bibliothek], Stettin 1866.
  • Włodarczyk Edward, Muzealnictwo. W: Dzieje Szczecina 1806-1945, red. B. Wachowiak, Szczecin 1994, s. 515.
  • Wołągiewicz M. Danuta, Biblioteka. W: Muzeum Narodowe, dorobek naukowy w 40-leciu, „Przegląd Zachodniopomorski” 1986, r. 1 (30), z. 4, s. 282-284.
  • Wołągiewicz M. Danuta, Biblioteka Muzeum Narodowego. W: Biblioteki Naukowe Szczecina, red. W. Michnal, Szczecin 1983, s. 44–45.
  • Wołągiewicz M. Danuta, Biblioteka Muzeum Narodowego. W: Encyklopedia Szczecina, t. 1. red. T. Białecki, Szczecin 1999, s. 94.
  • Wołągiewicz M. Danuta, Z karty żałobnej. Ewa Śledzińska 1910-1973, „Materiały Zachodniopomorskie” 1973, t. 19, s. 693-694.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Marta Kurzyńska