Cmentarz ewangelicki (Trzebiatów, powiat gryficki)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz ewangelicki w Trzebiatowie
Cmentarz ewangelicki w Trzebiatowie
Cmentarz, widok na część starszą, 2017
Adres II Pułku Ułanów, 72-320 Trzebiatów
Wyznanie ewangelicki
Data zamknięcia 1957
Stan obecny zlikwidowany, lapidarium
Zobacz cmentarz na:
Mapa Google.
[ Google Street View.]


Cmentarz ewangelicki w Trzebiatowie – nieczynny

Historia

Dawny cmentarz ewangelicki na planie sprzed 1926 r.

Początki cmentarza sięgają średniowiecza. W tym okresie towarzyszył funkcjonującej tam kaplicy szpitalnej p.w. św. Gertrudy, wybudowanej w XV w.[1] Po reformacji zlikwidowano funkcje sakralne obiektu, ale cmentarz był nadal użytkowany. W 1827 roku był już tak przepełniony, że groziło jego zamknięcie. Władze miejskie zdecydowały się wówczas na zakup sąsiadującego z nim ogrodu należącego do trzebiatowskiego aptekarza Edelmanna.

Nabyty w 1828 roku za 650 talarów teren został oddany nieodpłatnie w użytkowanie parafii kościoła Mariackiego. Planowano dokonać zakupu kolejnych gruntów dla powiększenia nekropolii, dokupując za kolejne 450 talarów ogrody Brandta, co okazało się niewystarczające już dziesięć lat później, kiedy na cmentarzu znów zaczynało brakować miejsca na kolejne pochówki.

Cmentarz, widok na część nowszą, 2017

W 1865 roku dokupiono ponownie tereny, nabywając okoliczne pola i łąki. Parafia zobowiązywała się też doprowadzić do użytku kaplicę św. Gertrudy na kaplicę cmentarną, ale doszło do tego dopiero w 1889 roku.[2]

Cmentarz użytkowany był także po II wojnie światowej. Ostatnie pochówki miały miejsce w 1957 roku, kiedy został zamknięty.[3] Kaplica była jeszcze w tym samym roku została wpisana do rejestru zabytków, a od 1993 roku należy do parafii greckokatolickiej.

W latach 90. XX wieku w najstarszej części cmentarza groby zostały zlikwidowane, a w 2012 roku stworzono lapidarium, którego częścią stała się mogiła zbiorowa 22 osób pochowanych w okresie powojennym ze wspólną tablicą nagrobną oraz głaz z tablicą upamiętniającą w czterech językach zmarłych (z 1995 roku) i kilka nagrobków znalezionych podczas pogłębiania Regi. Teren „nowej”, XIX-wiecznej części cmentarza został częściowo zajęty pod budowę osiedla mieszkaniowego w latach 80.[4], częściowo zgodnie z planami przekształcony w park [5], który zachował układ głównych alei cmentarnych i starodrzew [6]

Przypisy

  1. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie, Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa – Kaplica św. Gertrudy, obecnie Cerkiew Katolicka Obrządku Bizantyjsko-Ukraińskiego p.w. św. Piotra i Pawła, oprac. W. Witek, 1998.
  2. H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Stettin, von Kamin und Hinterpommern; oder des Verwaltungs-Bezirks der Königl. Regierung zu Stettin.Th. 2, Bd. 6, Enthaltend die Kreise Kamin und Greifenberg, Anklam 1870, S. 894.
  3. Archiwum Państwowe w Szczecinie, zespół Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie, sygn. 4155, Pismo Miejskiego przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w Trzebiatowie do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach w sprawie wniosku o zatwierdzenie cmentarzy nieczynnych, Trzebiatów 23.09.1957, k. 13-14.
  4. P. Żak, Dawne cmentarze Trzebiatowa, w: Nekropolie, kirkuty, cmentarze, red. A. Łazowski, Szczecin 2002, s. 340.
  5. APS, PWRN Szczecin, sygn. 4155, op. cit. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie, Karta cmentarza – przykościelny św. Gertrudy, b. nr, oprac. H. Grecki, 1997.
  6. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie, Karta cmentarza – przykościelny św. Gertrudy, b. nr, oprac. H. Grecki, 1997.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak