Weduta wielowidokowa Szczecina Augusta Ludwiga Mosta

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Weduta wielowidokowa Szczecina Augusta Ludwiga Mosta


W 1836 roku wydawnictwo Ferdinanda Hendessa w Stargardzie wydało wielowidokową litografię STETTIN. Wydawca zaznaczył, że oryginał, a więc rysunek będący pierwowzorem tej grafiki jest w posiadaniu pruskiego następcy tronu. Autorem litografii był E. Scharden, a autorem rysunku do niej August Ludwig Most. Wydrukował odbitki Królewski Instytut Litograficzny (Königliche Lithographische Institut) w Berlinie.

Prace nad tą kompozycją zwaną wedutą zbiorczą (Sammelvedute) L. Most rozpoczął już w 1834 roku. Wówczas powstały pierwsze szkice poszczególnych widoków zachowane w szkicowniku nr VI obecnie przechowywanym w Muzeum Narodowym w Szczecinie. Nie wszystkie z tych rysunków zostały ostatecznie wykorzystane w litografii.

Luksusowa grafika o wymiarach 430x560 mm, drukowana na arkuszu wielkości 501x668 mm, przeznaczona była do ozdoby mieszczańskich wnętrz epoki biedermeieru. Kompozycja składała się z panoramy miasta otoczonej obramieniem z dwudziestu widoków o zróżnicowanej wielkości, od podłużnych panoram po niewielkie prostokątne przedstawienia architektury, wnętrz i natury. Panorama umieszczona pośrodku kompozycji ukazywała Szczecin z północnego krańca Łasztowni. Poszczególne mniejsze widoki L. Most rozmieścił według przemyślanego klucza ideowego odzwierciedlającego przesłanie patriotyczne. Na górnym pasie bordiury znalazły się motywy upamiętniające dynastię królów pruskich, gdyż od 1720 roku, na mocy pokoju w Sztokholmie, Szczecin stał się miastem pruskim. Pośrodku przedstawiona została statua Fryderyka II odkuta w białym marmurze karraryjskim według projektu rzeźbiarza Johanna Gottfrieda Schadowa, odsłonięta w Szczecinie w 1793 roku przy Placu Parad (obecnym Placu Żołnierza Polskiego).

Po bokach pomnika artysta umieścił dwie panoramy Szczecina. Pierwsza – wykonana z Golęcina upamiętniała pobyt na dawnym Winnym Wzgórzu (obecnym Wzgórzu Kupały), odwiedzanym jako dobry punkty widokowy, a od czasu pobytu w 1825 roku Elizabeth Wittelsbach wraz z mężem Fryderykiem Wilhelmem (IV) Hohenzollernem, królem Prus od 1840 roku zwanym Elisenhöhe. Druga panorama – ze Zdrojów, dokumentowała wizytę następcy tronu Wilhelma (I), króla Prus od 1861 roku, który na skraju Puszczy Bukowej dokonał symbolicznego gestu sadząc dąb nazwany Prinzeneiche.

W górnych rogach bordiury L. Most przedstawił dwa widoki dziedzińca zamku, w którym rezydowała Elżbieta Brunszwicka, żona króla Prus Fryderyka Wilhelma II, oraz mieścił się arsenał. Na bocznych pasach bordiury L. Most zestawił widoki budowli i pejzaży związane z życiem powszednim i świątecznym szczecińskich mieszczan, ale pośród nich znalazły się również akcenty mówiące o powiązaniu stolicy Pomorza z państwem pruskim. Po lewej stronie były widoki siedziby Kompanii Strzeleckiej (obecnie nieistniejącej), nabrzeże Odry w Bolinku – cel niedzielnych przejażdżek mieszczan łodziami i wypoczynku w karczmach przy piwie, wnętrze zamkowego kościoła św. Ottona, siedziba loży Pod Trzema Cyrklami (stojącej w miejscu obecnego Teatru Polskiego) oraz widok ratusza (obecnie siedziba Muzeum Historii Szczecina, Oddziału Muzeum Narodowego w Szczecinie). Po prawej stronie był widok Gimnazjum Mariackiego i Miejskiego (obecnie Liceum Ogólnokształcące nr 9), park podmiejski z Łabędzim Stawem (obecny Park Żeromskiego), wnętrze kościoła św. Jakuba, karczma w Zdrojach, w której odpoczywano po niedzielnej wycieczce do Puszczy Bukowej oraz widok siedziby parlamentu pomorskiego (obecnego gmachu Muzeum Narodowego przy ul. Staromłyńskiej 27) mieszczącego pokoje pruskiego następcy tronu, protektora Pomorza. Dolny pas bordiury składał się z widoków miejsc ważnych dla Szczecinian. Pośrodku L. Most dał panoramę Szczecina od południa, uchwyconą z terenu ogrodu zasłużonego nadprezydenta Szczecina, Johanna Augusta Sacka zmarłego w 1831 roku. Po jej bokach ukazał perspektywę Mostu Długiego w stronę miasta, giełdę i stary odwach stojące przy Rynku Siennym, a w narożach obramienia – widoki kościołów Św. Jakuba oraz Św.Św. Piotra i Pawła. Kompozycja L. Mosta jest dziś cennym i rzadkim drukiem odzwierciedlającym życie szczecińskiego mieszczaństwa w XIX wieku.

Bibliografia

  • August Ludwig Most (1807-1883) pomorski artysta epoki biedermeieru - pommerscher Künstler der Biedermeierzeit, red. Ewa Gwiazdowska i Rafał Makała, [katalog wystawy] Muzeum Narodowe w Szczecinie 10.03.-27.05, Pommersches Landesmuseum Greifswald 8.11-2.12.2007. Szczecin 2007, s. 222–223, poz. kat. XXXVI, il.
  • Białecki, Tadeusz. Szczecin na starych widokach XVI–XX wiek. Stettin auf alten Abbildungen 16.–20. Jahrhundert. Szczecin 1995, s. 121–122, il. 101.
  • Gwiazdowska, Ewa. Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945. Szczecin 2001, s. 270–273, il. 54.
  • Rysunki i akwarele ze zbiorów Stiftung Pommern Kiel 1750–1900, oprac. Helmut Börsch-Supan, Helge Wetzel. Katalog wystawy Szczecin, Zamek Książąt Pomorskich 2–28.04.1993, Szczecin 1993, s. 25, poz. kat. 33, il.
  • Wendt, Eckhard. Ludwig Most, ein Stettiner Maler. „Pommern. Kunst, Geschichte, Volkstum” 1988, nr 4, s. 11–12, il.
  • Zeichnungen und Aquarelle deutscher Meister 1750 bis 1900 aus den Sammlungen der Stiftung Pommern Kiel, bearbeitet von Helmut Börsch-Supan, Helge Wetzel. Katalog der Ausstellung Berlin 16.09.–31.09.1978, Bonn 15.01.–28.02.1979, Kiel 17.03.–29.04.1979, Kiel 1978, s. 37–38, poz. kat. 33, il.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Ewa Gwiazdowska