Widoki Szczecina z Łasztowni Augusta Ludwiga Mosta

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Widoki Szczecina z Łasztowni Augusta Ludwiga Mosta

Panorama Szczecina z północnej części Łasztowni, tak zwanej Łasztowni Stoczniowej, należała do najpopularniejszych widoków stolicy Pomorza. Podejmowano takie ujęcie już w końcu XVIII wieku. August Ludwig Most (1807 – Szczecin – 1883) malował tę panoramę kilkakrotnie, co najmniej trzy razy. Zachowało się także studium rysunkowe sporządzone przez artystę w trakcie przygotowań do wykonania obrazu.

Najwcześniejszą z panoram podjął L. Most w trakcie studiów w Akademii Sztuki w Berlinie. W 1827 roku wykonał szkic grafitem, a 1828 roku namalował obraz. O tej kompozycji wiadomo tylko z katalogu dzieł L. Mosta opracowanego przez jego wnuka, Petera Paula Mosta w 1937 roku.

Drugie z dzieł to weduta umieszczona pośrodku pamiątkowej kompozycji przeznaczonej do ozdoby ścian mieszczańskich wnętrz. Wedutę tę otaczało obramienie złożone z godnych uwagi widoków poszczególnych budowli i fragmentów Szczecina. Kompozycja opracowana została w technice litografii i wydana w 1836 roku.

Trzecia panorama jest obrazem olejnym o wymiarach 57,5x77,3 cm sygnowanym Most 1847. Obraz obecnie przechowuje Pommersches Landesmuseum w Greifswaldzie. Wnuk artysty zapisał w katalogu, że dzieło zamawiał szczeciński radca prawny Calow, ale podaje przy tym inną datę jego powstania. Może z tego wynikać, że malarz wykonał jeszcze jedną wersję omawianego widoku. Nie było to niczym niezwykłym, bowiem L. Most malował po kilka replik niektórych swych prac.

Choć obecnie znane są tylko dwie wersje ukończone panoramy Szczecina z Łasztowni autorstwa L. Mosta, niemniej stanowią one cenne źródło ikonograficzne do poznania zmieniającego się oblicza szczecińskiego nabrzeża w drugiej ćwierci XIX wieku. Był to czas przyspieszonego rozwoju miasta dokonującego się w związku z uprzemysłowieniem i postępem technicznym w transporcie i komunikacji wodnej. Widoczne zmiany w zabudowie to wybudowanie na miejscu niewielkich domów różnych kształtów ciągu jednorodnych kształtem czteropiętrowych, wieloosiowych kamienic czynszowych i budynków użyteczności publicznej tworzących równą i zwartą pierzeję nabrzeża. Analogiczne kamienice powstały wzdłuż obecnie nie istniejących ulic Pływackiej (Baumstrasse) i Lazurowej (Junkerstraasse). Tylko u wylotu tych ulic pozostało parę barokowych domów z naczółkowymi dachami. W sylwetce zamku królewskiego (obecnego Zamku Książąt Pomorskich) L. Most upamiętnił wieżę widokową wzniesioną w 1841 roku na narożu skrzydeł północnego i wschodniego zaprojektowaną przez budowniczego Sgabella, znajdującego się pod wpływem wybitnego architekta Karla Friedricha Schinkla. W porcie natomiast L. Most namalował bocznokołowy statek parowy "Kronprinzessin Elisabeth", który nie tylko był znakiem zmian zachodzących w budownictwie statków ale i sygnalizował założenie w Szczecinie nabrzeża dla statków parowych. Statek zbudowała szczecińska stocznia w latach 18251826, a pierwszą część nabrzeża dla jednostek parowych wymurowano w latach 18431850 przed Mostem Kłodnym, poza właściwym portem ze względów bezpieczeństwa.

Bibliografia

  • August Ludwig Most (1807-1883) pomorski artysta epoki biedermeieru - pommerscher Künstler der Biedermeierzeit, red. Ewa Gwiazdowska i Rafał Makała, [katalog wystawy] Muzeum Narodowe w Szczecinie 10.03.-27.05, Pommersches Landesmuseum Greifswald 8.11-2.12.2007, Szczecin 2007, s. 202–203, poz. kat. XXIX, il., s. 222–223, poz. kat. XXXVI, il., s. 232–233, poz. kat. XL, il.
  • Białecki, Tadeusz. Szczecin na starych widokach (XVI–XX wiek). Stettin auf alten Abbildungen (16.–20. Jahrhundert). Szczecin 1995, s. 121–123, il. 101–102.
  • Gwiazdowska, Ewa. Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945. Szczecin 2001, s. 268, s. 270–273, il. 54, s. 273–274.
  • Katalog der Gemälde, Stiftung Pommern Kiel, bearbeitet von Renate Paczkowski. Kiel 1982, s. 147–148, il. barwna 14.
  • Rysunki i akwarele ze zbiorów Stiftung Pommern Kiel 1750–1900, oprac. Helmut Börsch-Supan, Helge Wetzel, katalog wystawy, Szczecin, Zamek Książąt Pomorskich 2–28.04.1993, Szczecin 1993, s. 25, poz. kat. 33, il.
  • Stettin. Ansichten aus fünf Jahrhunderten. Szczecin. Widoki z pięciu wieków, bearbeitet von Andreas Blühm und Eckhard Jäger. Regensburg 1991, s. 156–157, poz. kat. 40, il. 40, s. 160, poz. kat. 44, il. XI.
  • Wendt, Eckhard. Ludwig Most, ein Stettiner Maler. „Pommern. Kunst, Geschichte, Volkstum” 1988, nr 4, s. 11–12, il.
  • Zeichnungen und Aquarelle deutscher Meister 1750 bis 1900 aus den Sammlungen der Stiftung Pommern Kiel, bearbeitet von Helmut Börsch-Supan, Helge Wetzel, Katalog der Ausstellung, Berlin 16.09.–31.09.1978, Bonn 15.01.–28.02.1979, Kiel 17.03.–29.04.1979. Kiel 1978, s. 37–38, poz. kat. 33, il.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Ewa Gwiazdowska