Anton Walther
| Anton Walther | |||
| filozof | |||
|
| |||
| Data urodzenia | ok. 1515 | ||
| Miejsce urodzenia | Oberwesel | ||
| Data śmierci | 13 stycznia 1557 | ||
| Miejsce śmierci | Wittenberga | ||
| Miejsce spoczynku | Wittenberga | ||
| Lata działalności | 1539–1557 | ||
| Narodowość | niemiecka | ||
Anton Walther (ok. 1515–1557) – pierwszy rektor Pedagogium Książęcego w Szczecinie.
Życiorys
Anton Walther urodził się około 1515 roku w nadreńskiej miejscowości Oberwesel (wówczas w Elektoracie Trewiru). Prawdopodobnie od około 1526 roku przebywał w Wittenberdze, gdzie być może pobierał naukę w szkole domowej Filipa Melanchtona. W 1532 roku immatrykulował się na tamtejszym uniwersytecie, a w 1538 roku uzyskał na nim tytuł magistra sztuk wyzwolonych (filozofii). W czasie pobytu w mieście Lutra dokonał zapewne konwersji na ewangelicyzm.
Po ukończeniu edukacji pracował krótko w Wittenberdze jako nauczyciel, a już jesienią 1539 roku został powołany na stanowisko dziekana Wydziału Sztuk Wyzwolonych (Filozofii) i profesora retoryki zmodernizowanego przez księcia Filipa I Uniwersytetu w Greifswaldzie. Zapewne już w 1542 roku został oddelegowany przez władców Pomorza do Szczecina, gdzie nadzorował organizację nowej uczelni – Pedagogium Książęcego. Po oficjalnym otwarciu tej tzw. szkoły półwyższej został jej rektorem. Jak wynika z ułożonego przezeń programu dydaktycznego Pedagogium, osobiście wykładał w nim dialektykę, retorykę oraz podstawy języka greckiego.
Stanowisko to zajmował do lata 1553 roku, kiedy skorzystał z propozycji objęcia katedry retoryki na Uniwersytecie w Wittenberdze. Głównym motywem jego decyzji nie była jednak chęć rozwijania kariery akademickiej, lecz troska o dobre wykształcenie licznego potomstwa – w Wittenberdze wciąż aktywny był wszak Filip Melanchton. Anton Walther zmarł tam w sile wieku 13 stycznia 1557 roku i został pochowany na cmentarzy przy kościele Mariackim.
Rodzina
W Wittenberdze, zapewne około roku 1538, poślubił nieznaną z imienia siostrę swego protegowanego i późniejszego współpracownika Andreasa Krama . Para miała ośmioro poświadczonych źródłowo dzieci:
- Philipp (ur. ok. 1538/1539 – zm. 1566) – urodzony w Wittenberdze, od 1554 student tamtejszego uniwersytetu; zmarł tamże na chorobę zakaźną.
- Burckhardt (ur. ok. 1538/1539) – urodzony w Wittenberdze, od 1554 student tamtejszego uniwersytetu; dalsze losy nieznane.
- Polycarp (ur. ok. 1540–1542) – urodzony w Greifswaldzie, w 1563 roku uzyskał magisterium w Wittenberdze, od 1565 roku studiował w Jenie, w 1569 roku został profesorem retoryki na Uniwersytecie w Greifswaldzie, w 1570 roku zdał tamże egzaminy licencjackie z prawa; zmarł na gruźlicę 5 września 1571 roku w Szczecinie.
- Basilius – urodzony w Greifswaldzie lub Szczecinie; student w Wittenberdze od 1557 roku; dalsze losy nieznane.
- Eustachius – urodzony w Greifswaldzie lub Szczecinie; student w Wittenberdze od 1557 roku; dalsze losy nieznane.
- Antonius – urodzony w Greifswaldzie lub Szczecinie; student w Wittenberdze od 1557 roku; dalsze losy nieznane.
- NN córka (ur. ok. 1551 – zm. 1553) – urodzona w Szczecinie, zmarła po przeprowadzce rodziny do Wittenbergi 4 października 1553 roku.
- NN syn (ur. ok. 1555 – zm. 1560) – urodzony w Wittenberdze; zmarł tamże 30 listopada 1560.
Twórczość
W Bibliotece Narodowej w Warszawie przechowywany jest rękopiśmienny podręcznik do geografii autorstwa Antona Walthera, spisany w czasie jego pracy w Szczecinie, na co wskazuje tytuł: „Compendiariae descriptio trium terrae partium ex variis authoribus a M[agistro] Anthonio Walthero Gimnasiarcha paedagogii Stettinensis collecta”. Zabytek ten pochodzi ze słynnej kolekcji pomeraników Matthäusa Heinricha Liebeherra, przechowywanej w 1945 roku w zbiorach bibliotecznych szczecińskiego Gimnazjum Mariackiego.
Bibliografia
Źródła archiwalne
- Archiv der Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg, Rep. 1, Nr. XXXXV, 1: Dekanatsbuch der Philosophischen Fakultät, 2: 1554–1599.
- Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. Rps akc. 4584: Compendiariae descriptio trium terrae partium ex variis authoribus a M. Anthonio Walthero Gimnasiarcha paedagogii Stettinensis collecta.
Literatura
- Gierke Michał, Anton Walther (ok. 1515–1557) – pierwszy rektor Pedagogium Książęcego w Szczecinie, profesor uniwersytetów w Greifswaldzie i Wittenberdze, „Przegląd Zachodniopomorski” 2023, t. 38, s. 75–99.
