Bramka przykościelna (Stolec)

Bramka przy kościele pw. św. Maksymialiana Kolbe w Stolcu
Fot. Monika Kołacz
Lokalizacja	Stolec, 72-003 Dobra (Szczecińska), nr działki 4/1, 4/2
Data budowy	I poł. XVIII w.
[ Zobacz Bramka przy kościele pw. św. Maksymialiana Kolbe w Stolcu na mapie.]

Kościół, pocz. XX w. Lemcke H. Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin.

Karta ewidencyjna, 1983, oprac. M. Ober.

Karta ewidencyjna, 1983, oprac. M. Ober.

Bramka przy kościele pw. św. Maksymialiana Kolbe w Stolcu. Obiekt wpisany do rejestru zabytków.

Położenie obiektu

Bramka znajduje się po północnej stronie wsi, usytuowana jest po zachodniej stronie głównej drogi przebiegającej przez miejscowość. Parcela, na której mieści się obiekt (wraz z nieczynnym cmentarzem i kościołem) sąsiaduje z działką, na której posadowiony jest pałac otoczony rozległym założeniem parkowym. Bramka umiejscowiona jest po południowej stronie kamiennego muru, w pobliżu jego południowo–wschodniego naroża.

Historia budowy

Brak danych dotyczących budowy oraz autora projektu.

Opis

Okazała, murowana, tynkowana budowla w formie podwyższonego odcinka muru, zwieńczona barokowym szczytem z kartuszem mieszczącym herb rodziny von Ramin. Prosto przepruty otwór przejazdu o pionowych ościeżach, zamknięty łukiem odcinkowym, w elewacji zewnętrznej obramowany tynkowaną opaską o szerokości 0,15 cm z imitacją klucza łuku. Dolna część elewacji zewnętrznej obramowana opaską o szerokości 0,29 cm. Na wysokości 2,94 m w elewacji zewnętrznej (bezpośrednio nad poziomym odcinkiem opaski) i 2,80 m w elewacji wewnętrznej – odsadzki o wymiarach odpowiednio 0,13 m i 0,23 m. Powyżej – szczyt o grubości muru 0,54 m. Centralną część szczytu zajmuje prostokątna płycina, której obramowanie występuje przed lico muru ok. 0,10 m. Wewnątrz płyciny wykonany w tynku barokowy kartusz z herbem rodu von Ramin. Po obu stronach płyciny niewielkie, gładkie połacie ograniczone falistymi spływami z opaską i wolutą na krawędzi. Powyżej zamknięcia płyciny wydatny gzyms o dwuczłonowym profilu oraz niskie zwieńczenie w kształcie otynkowanego, wydłużonego, czterospadowego daszka. Odrzwia współczesne.

Dane techniczne

Bramka wykonana jest z cegły o wymiarach 28 cm x 12,5–15 cm x 7–9 cm. W ościeżach przejazdu znajdują się kamienne ciosy o wymiarach 0,37–0,54 cm x 0,20–0,24 cm x 0,22–0,40 cm. Otynkowana. W elewacji zewnętrznej – wykonane w tynku elementy dekoracyjne (opaski, woluty, kartusz).

Wymiary:

szerokość bramki – 4,71 m

wysokość wraz ze szczytem – 4,86 m

szerokość przejazdu – 2,75 m

wysokość – 2,50 m

grubość muru – 0,87 x 0,90 m

Stan zachowania

Według karty ewidencyjnej z 1983 r.

Średni – niewielkie ubytki cegieł, zwłaszcza w górnych narożach bramki i w zwieńczeniu szczytu. Brak większości tynku w elewacji wewnętrznej, w elewacji zewnętrznej ubytki tynku powyżej łuku przejazdu i w górnej części szczytu. Kartusz z herbem zniszczony w ok. 70 procentach.

Najpilniejsze postulaty konserwatorskie

Według karty ewidencyjnej z 1983 r.

1. Uzupełnienie ubytków cegieł
2. Otynkowanie bramki wraz z zabezpieczeniem pozostałości kartusza

Galeria

Fotografie Moniki Kołacz, wykonane w listopadzie 2025 r.

• 
  Strona południowa
• 
  Strona północna
• 
  Detal od strony południowej
• 
  Zwieńczenie

Bibliografia

• Karta ewidencyjna, Bramka w południowym murze cmentarnym, Stolec, 1983. Oprac. Marek Ober.

• Karta adresowa gminnej ewidencji zabytków, Cmentarz przykościelny (układ, barokowa bramka, pomnik), 2019 r. Oprac. M.W. Witek

• Kalita-Skwirzyńska K., Opęchowski M., Stolec Rzędziny Łęgi. Szczecin: Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość, 2005.

• Lemcke Hugo. Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin. Stettin 1901, Band II, Heft V, Kreis Randow.

Autor opracowania: Monika Kołacz

Redakcja: Izabela Strzelecka