Chojna

Chojna
Nazwa niemiecka	Königsberg in der Neumark
Powiat	gryfiński
Gmina	Chojna
Strona internetowa miejscowości.

Chojna (niem. Königsberg in der Neumark, również Chojna Szczecińska) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Chojna.

Geografia

Miasto leży w centralnej części gminy Chojna, która graniczy na zachodnie z rzeką Odrą, na północy z gminą Widuchowa, na północnym wschodzie z gminą Banie, na wschodnie z gminą Trzcińsko-Zdrój, na południowym wschodzie z gminą Mieszkowice, na południu z gminą Moryń, a na południowym zachodnie z gminą Cedynia.

Położenie

Obszar gminy Chojna (w tym miasto Chojna) leży w zasięgu prowincji Niż Środkowoeuropejski i podprowincji Pojezierze Południowobałtyckie. W skład podprowincji Pojezierza Południowobałtyckie wchodzi makroregion Pojezierze Zachodniopomorskie i mezoregion Pojezierze Myśliborskie. Obejmuje swoim zasięgiem cały obszar gminy Chojna.

• Pojezierze Myśliborskie – rozciąga się na obszarze około 1813 km2 pomiędzy doliną Odry a doliną górnej Płoni. Charakteryzuje się znacznym urozmaiceniem terenu ze względu na dość duże różnice w wysokości terenu.

Klimat

Gmina Chojna (wraz z miastem Chojna) pod względem klimatycznym leży na granicy dwóch obszarów.

Północna część jest stosunkowo ciepła i sucha, czym różni się od południowej. Pokrywa śnieżna trwa 40–60 dni, przymrozki trafiają się w ciągu dwóch miesięcy. Średni opad roczny wynosi 450 – 600 mm. Przebieg średnich temperatur miesięcznych wyznacza dwa okresy: gospodarczy i wegetacyjny. Okres gospodarczy rozpoczyna się między 16 a 20 marca, a kończy między 27 listopada-4 grudnia. Trwa więc od 252 do 262 dni. Okres wegetacyjny rozpoczyna się natomiast na przełomie marca i kwietnia, a kończy w pierwszej dekadzie listopada (trwa od 217 do 223 dni).

Klimat w części południowej gminy ma charakter przejściowy pomiędzy chłodnym i dość wilgotnym klimatem morskim, a suchym i ciepłym. Dni z przymrozkami jest tutaj ponad 100, a opady wynoszą średniorocznie około 550 mm. Czas trwania pokrywy śnieżnej, tak samo jak na północy gminy, trwa od 40 do 60 dni. Pod względem czasu trwania okresu wegetacji część południowa nie różni się zbytnio od północy regionu. Okres wegetacji zaczyna się wraz z początkiem kwietnia i kończy z początkiem listopada.

Temperatury powietrza w obu obszarach wynoszą średnio w ciągu roku około 9 stopni Celcjusza.

Obiekty fizjograficzne

• rzeka Rurzyca

Przyroda

Cedyński Park Krajobrazowy

Znajduje się na południowy wschód od miasta. Został utworzony 1 kwietnia 1993 roku. Jego powierzchnia wynosi ponad 30 850 ha. W całości leży na terenie powiatu gryfińskiego. Na obszarze parku znajdują się Wzgórza Krzymowskie. Ochronie gatunkowej podlega tutaj 45 gatunków roślin, m.in. cis pospolity, jarząb brekinia, storczyk purpurowy.

W Chojnie znajduje się również park miejski przy ul. Wojska Polskiego.

Pomniki przyrody

Nazwa gatunkowa	Ilość	Lokalizacja
Cis pospolity	1	ul. Bałtycka, Chojna
Topola biała	1	Chojna, park
Topola czarna	2	Chojna, park
Platan klonolistny „Platan Olbrzym”	1	ul. Wojska Polskiego, Chojna
Cis pospolity	1	ul. Jagiellońska – Kościuszki, Chojna
Cis pospolity	2	ul. Roosvelta, Chojna
Cis pospolity	1	ul. Owocowa, Chojna
Dąb bezszypułkowy	1	ul. Owocowa, Chojna
Cis pospolity	3	ul. Wojska Polskiego, Chojna
Topola czarna	4	ul. Szkolna, Chojna
Grochodrzew	1	ul. Jagiellońska, Chojna
Topola biała	1	ul. Kościuszki - Polna, Chojna
Aleja kasztanowca białego	-	ul. B. Prusa, Chojna

Historia

Osobny artykuł: Historia Chojny

Osobny artykuł: Historiografia Chojny

Nazwy historyczne ulic

• Badstubenstrasse (1551), Stafenstrasse (1553), Badergasse (1608), Wilhelmstrasse (1799) - ul. Mieszka I
• Bernikowerstrasse - ul. Bol. Chrobrego (fragment od bramy Barnkowskiej do skrzyżowania z ul. Jagiełły)
• Beginengasse - nieistniejąca, w okolicach klasztoru augustianów
• Billerbeckgasse - ul. Szewska
• Brauerstrasse - Browarna
• Entenstrasse, Endtenstrasse (1724) - nieistniejąca; przedłużenie ul. Różanej przez Bałtycką w stronę murów
• Flugstrasse - ?
• Gegenstrasse - fragment ul. Jagiełły od ul. Bałtyckiej do rynku
• Grünstrasse - ul.Krótka
• Hauptstrasse - zob. Königstrasse
• Heerstrasse - ?
• Himmelreich - połączenie ul. Jagiełły i Bol. Chrobrego
• Hintergasse - nieistniejąca, łącząca obecne ul. Browarną i Szewską
• Hirtengasse - nieistniejąca, między ul. Malarską a Podmurze, równoległa do ul. Bol. Chrobrego
• Holzstrasse (od 1936 - Herman-Göring-Strasse) - ul. Jagiełły
• Judenstrasse (Judengasse) - zob. też Lazarettstrasse - ul. Szkolna
• Kirchgasse - nieistniejąca, łącząca rynek z kościołem Mariackim
• Kietz (od 1938 - Platz SA) - fragment ul. Mieszka I między ul. Dworcową a Łużycką
• Klosterstrasse - ul. Klasztorna
• Königstrasse (zob. też Hauptstrasse) - fragment ul. Bol. chrobrego od ul. Młyńskiej / Bałtyckiej do połączenia z Jagiełły
• Kornstrasse - zob. Königstrasse
• Mahlergasse - ul. Malarska
• Marktplatz - rynek
• Marktstrasse (1769) - odcinek ul. Bol. Chrobrego od ul. Młyńskiej do rynku
• Nicolaistrasse - ul. Łużycka
• Papengasse - ul. Malarska od ul. Jagiełły do Piekarskiej
• Petersiliengasse - nieistniejąca, w połowie ul. Bol. Chrobrego w kierunku murów
• Rathausgasse - zwyczajowa nazwa na grupę domów z lewej strony ratusza
• Rennbahn (od 1936 - von-Keudell-Strasse) - ul. Rogozińskiego
• Rosengasse - ul. Różana
• Schwedterstrasse - ul. Młyńska
• Vierradenstrasse - ul. Bałtycka
• Wilhelmplatz - zob. Kietz
• Wilhelmstrasse (zob. też Badstubenstrasse) - ul. Mieszka I

oprac. Radosław Skrycki

Samorząd

Samorząd Chojny:

• Adam Fedorowicz - Burmistrz Chojny
• Ewa De La Torre - Sekretarz Chojny
• Agnieszka Górska - Skarbnik Chojny

Radni VI Kadencji Rady Miejskiej w Chojnie:

• Kazimierz Komorzycki - Przewodniczący Rady Miejskiej w Chojnie
• Norbert Oleśków - Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Chojnie
• Piotr Żebrowski - Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej w Chojnie
• Janusz Babiarz
• Ryszarda Bekier
• Michał Burak
• Stanisław Drapaluk
• Piotr Mróz
• Elżbieta Nowicka
• Jarosław Przygoda
• Wojciech Skrzypczyk
• Rafał Skrzypek
• Radosław Stec
• Leszek Stefański
• Patryk Szczapa

Obecny skład samorządu wybrano w wyborach samorządowych VI kadencji (21 listopada 2010 roku) oraz w wyborach uzupełniających z 24 lutego 2013 roku (uzupełniono wówczas skład Rady Miejskiej o Rafała Steca, który zastąpił ś.p. Andrzeja Jamroza).

Gospodarka i infrastruktura

Podmioty gospodarki narodowej miasta Chojna wg rejestru REGON, stan na grudzień 2010

Sekcja PKD	Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo	19
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie	0
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe	58
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych	2
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją	4
Sekcja F - Budownictwo	132
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych	309
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa	52
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi	42
Sekcja J - Informacja i komunikacja	10
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa	20
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości	28
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna	40
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca	13
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne	3
Sekcja P - Edukacja	25
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna	42
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją	18
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa	70

Drogi krajowe i wojewódzkie

Przez miasto przebiegają dwie drogi krajowe i jedna droga wojewódzka:

• droga krajowa nr 26 ---> granica państwa - Chojna - Myślibórz (powiat myśliborski)
• droga krajowa nr 31 ---> Szczecin - Gryfino - Widuchowa - Chojna - Mieszkowice - granica państwa
• droga wojewódzka nr 124 ---> granica państwa - Chojna

Transport kolejowy

Przez miasto przebiega fragment linii kolejowej nr 273 (Szczecin-Wrocław). Pociągi zatrzymują się na stacji w Chojnie.

Kultura

Na terenie miasta znajduje się Centrum Kultury w Chojnie (plac Konstytucji 3 Maja), które jest animatorem większości imprez kulturalnych w regionie. Placówka organizuje cykliczne zajęcia, m.in. z techniki witrażu, taneczne, wokalne, giatarowe, aerobik czy fitness. W Miejskim Centrum Kultury w Chojnie znajduje się także Miejska Biblioteka Publiczna w Chojnie (plac Konstytucji 3 Maja). Przy Centrum Kultury w Chojnie działa kilka grup, klubów oraz kół:

Zespoły

• zespół Retro
• zespół Za Miedzą
• zespół Emeranto
• teatr tańca „NOIR CHATON”

Kluby i gruby

• klub Nordic Walking „DREPTUSIE”
• klub Złotego Wieku
• Fanklub FB Barcelona
• grupa teatralno-muzyczna "Abrakadabra"

Koła

• koło modelarskie
• koło plastyczne „FORMA”
• koło plastyczne „Impresje”
• koło plastyczne „VENA”
• koło rekreacyjno-sportowe
• koło teatralne „FANABERIA”

W Chojnie działają także kulturotwórcze stowarzyszenia, w tym m.in.:

• Chojeńsko-Gryfińskie Stowarzyszenie Wspólnej Europy. Organizacja działająca na terenie powiatu gryfińskiego. Założona w 1993 roku. Celem stowarzyszenia jest:
• promowanie proeuropejskiego sposobu myślenia,
• budowanie porozumienia między ludźmi różnych narodowości,
• budowanie porozumienia między ludźmi różnych narodowości,
• likwidowanie uprzedzeń i stereotypów,
• szerzenie tolerancji,
• wspieranie kontaktów międzyludzkich służących integracji europejskiej.

Obecny zarząd:

• Gerard Lemke (przewodniczący)
• Ewa De La Torre (wiceprzewodnicząca)
• Janusz Siedmiogrodzki (wiceprzewodniczący)

oprac. Radosław Skrycki.

• Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita"

Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita" wydaje "Rocznik Chojeński", poświęcony historii terenów, które wchodziły niegdyś w skład Nowej Marchii. Bieżące informacje z regionu przekazuje natomiast portal Chojna24.pl oraz Gazeta Chojeńska.

Ważniejsze imprezy cykliczne, które odbywają się na terenie miasta:

• Dni Chojny (czerwiec)
• zlot miłośników garbusów w Chojnie

Oświata

Placówki oświatowe na terenie miasta:

• Przedszkole Miejskie w Chojnie (ul. Wilsona 4)
• Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Mieszka I w Chojnie (ul. Podmurze 4)

• Szkoła Podstawowa nr 2 im. Kornela Makuszyńskiego w Chojnie (ul. Żwirki i Wigury 10)
• Gimnazjum im. Janusza Korczaka w Chojnie (ul. Szkolna 15)
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Chojnie (ul. ul. Dworcowa 3)

• Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów spod Siekierek
• Technikum Budowlane im. ppor. Ryszarda Kuleszy
• Technikum Zawodowe im. ppor. Ryszarda Kuleszy
• Zasadnicza Szkoła Zawodowa im. ppor. Ryszarda Kuleszy
• Zasadnicza Szkoła Zawodowa dla dorosłych im. ppor. Ryszarda Kuleszy

Kościoły i związki wyznaniowe

Teren miasta należy do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Pod względem administracji kościelnej miasto jest częścią Dekanatu Chojna.

W Chojnie swoje siedziby mają 3 parafie. Na terenie miasta znajdują się również 3 kościoły parafialne:

• parafia rzymskokatolicka pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
• kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

• parafia rzymskokatolicka pw. Świętej Trójcy
• kościół parafialny pw. Świętej Trójcy

• parafia rzymskokatolicka pw. NMP Matki Kościoła
• kościół parafialny pw. NMP Matki Kościoła

Sport

W mieście znajduje się jeden klub sportowy, który występuje w rozgrywkach piłkarskich organizowanych przez Zachodniopomorski Związek Piłki Nożnej (liga okręgowa).

• Miejski Klub Sportowy "Odra" Chojna; piłka nożna - Liga okręgowa 2012/2013, grupa: Szczecin

Chojna znana jest również z klubu bokserskiego oraz motorowego:

• Klub bokserski "Garda" Chojna
• Klub Motorowy Chojna

Pozostałe kluby funkcjonujące w mieście:

• Jeździecki Uczniowski Klub Sportowy "Stoki" Chojna
• Uczniowski Klub Sportowy "Lider" Chojna
• Uczniowski Klub Sportowy "Relaks" Chojna
• Uczniowski Klubu Krajoznawczo-Turystyczny "Traperzy" Chojna

• Klub Off-Roadowy 4x4 Chojna
• Chojna Paintball Team
• Amatorska Drużyna Piłki Siatkowej "Relax" w Chojnie

Turystyka

Punkt informacji turystycznej znajduje się w Chojnie w galerii przy Centrum Kultury na placu Konstytucji 3 Maja.

Szlaki turystyczne przebiegające przez miasto:

Trasy nieoznakowane

• Europejski Szlak Gotyku Ceglanego - przebiega przez Chojnę (kościół Mariacki)
• Szlak Templariuszy - nawiązuje do zakonu templariuszy i przypomina o jego powiązaniach z regionem (m.in. patronatem nad nieistniejącym kościołem w Chojnie)
• Szlak Joannitów - przypomina o powiązaniu "następców" templariuszy - joannitów z regionem (m.in. pozostałością po zakonie jest ruina kaplicy w Chojnie)
• Szlak Krzyżacki - nawiązuje do okresu z lata 1402-1454, gdy Chojna wraz z całą Nową Marchią należała do państwa Zakonu Krzyżackiego
• Szlak Nowomarchijski - nawiązuje do historycznej krainy regionu, określanej jako zaodrzański obszar Brandenburgii (m.in. Chojna przez pewien okres pełniła funkcję stolicy Nowej Marchii

Trasy oznakowane

• Szlak Nadodrzański (czerwony) - trasa Mieszkowice-Szczecin - przebiega przez miasto

W Chojnie znajduje się także sporo zabytków, których metryka sięga średniowiecza (zobacz więcej w kategorii "Zabytki"). Miasto słynie także z największego w Polsce platana "Olbrzym".

Demografia

Zaludnienie miasta w ostatnich latach (informacje za Bankiem Danych Lokalnych):

Rok	Liczba mieszkańców
2008	7 370 osób
2009	7 398 osób
2010	7 353 osoby
2011	7 348 osób
2012	7 353 osoby

System ochrony zdrowia

Na terenie miasta znajduje się siedem zakładów opieki zdrowotnej oraz pięć aptek ogólnodostępnych.

Zakłady opieki zdrowotnej

Ważniejsze placówki:

• Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Salus” (ul. Kościuszki 5)
• Zakład Opieki Zdrowotnej „Femina” (ul. Kościuszki 7/1)
• Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Zachodniopomorskie Centrum Leczenia i Profilaktyki. Przychodnia Kolejowa (ul. Kościuszki 10)

Apteki

• Apteka Aspirynka (ul. Kościuszki 3)
• Apteka Millennium (ul. Sikorskiego 3)
• Apteka Rodzinna (ul. Piastów 8)
• Apteka św. Antoniego (ul. Klasztorna 21)
• Apteka Corax (ul. Jagiełły 22)

Herb

herb Chojny

Herb przedstawia popiersie mężczyzny na niebieskim polu herbowym. Postać ma długie włosy i złotą koronę na głowie. Mężczyzna ubrany jest w białą koszulkę, na którą narzucono kolejne, czerwone odzienie (płaszcz spięty złotą klamrą).

Próbowano połączyć mężczyznę z herbu z konkretną historyczną postacią, m.in. świętym patronem miasta, królami: czeskim Ottokarem II, Albrechtem I, Ludwikiem Bawarskim czy księciem Barnimem I. Najbardziej prawdopodobna wydaje się jednak teza, iż postać z herbu nie przedstawia żadnej konkretnej osoby. Korona królewska nawiązuje do niemieckiej nazwy miasta - Königsberg, czyli Królewskiej Góry (König - król, Berg - góra). Na pierwszej zachowanej pieczęci miasta z 1319 roku widnieje podobny motyw - postać króla siedzącego na tronie ze stopami opartymi na pagórku. Całość należy zatem interpretować jako rodzaj rebusu, który oddawał brzmienie całej nazwy miejscowości.

Zabytki

• Kościół Mariacki - XV wiek (gotyk - dzieło Heinricha Brunsberga)
• dawny Ratusz Miejski - XV wiek
• pozostałości średniowiecznych fortyfikacji:

• Brama Barnkowska
• Brama Świecka
• Baszta Piekarska
• Baszta Więzienna
• Baszta Bociania
• fragmenty murów obronnych

• ruiny kaplicy św. Gertrudy z XV wieku
• zespół klasztorny - kompleks poaugustiański z XIV wieku
• cmentarz wojenny żołnierzy sowieckich

Pomniki

• pomnik na cmentarzu wojennym żołnierzy sowieckich - został wybudowany na początku lat 70. XX wieku (sam cmentarz powstał w latach 50. XX wieku). Przedstawia żołnierzy z karabinami maszynowymi.

Osoby związane z miejscowością

• Barnim I - książę, który nadał Chojnie prawa miejskie
• Carl Friedrich von Beyme (1765-1838) - prawnik i polityk, pruski minister spraw zagranicznych i minister sprawiedliwości
• Karl Theophil Döbbelin (1727-1793) - reżyser i aktor teatralny
• Franz Felix Kuhn (1812-1881) - filolog i badacz folkloru północnych Niemiec
• Heinrich Brunsberg - architekt, twórca kościoła Mariackiego

Bibliografia

• Białecki, T. Herby miast Pomorza Zachodniego. Szczecin 1991.
• Gut, A. Rozwój i symbolika herbu Chojny. W: Chojna i okolice na przestrzeni wieków. Red. R. Skrycki. Chojna 2007, s. 23-35.
• Dudowie M. i T., Dolina Dolnej Odry, Wydawnictwo REGION, Gdynia 2008.
• Kociuba J., Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Walkowska Wydawnictwo, Szczecin 2012.
• Kosacki J.M., Ziemia Szczecińska. Ziemia Chojeńska i Pyrzycka, Szczecińska Agencja Turystyczna "Sat", Szczecin 1995.
• Kozłowski K., Pomorze Zachodnie w latach 1945-2010, Wydawnictwo Kadruk, Szczecin 2012.
• Machałek M., Przemiany wsi zachodniopomorskiej w latach 1945-1956, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2012.
• Migdalski P., ...w tej strażnicy Rzeczypospolitej. Rejon Pamięci Narodowe Cedynia-Gozdowice-Siekierki, Szczecin-Poznań 2007.
• Opracowanie zbiorowe, Polska niezwykła. Zachodniopomorskie, Demart Wydawnictwo, Warszawa 2008.
• Piskorski J.M. (red.), Pomorze Zachodnie poprzez wieki, Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 1999.
• Rymar E., Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii, Stowarzyszenie Historyczno-Kulturalne "Terra Incognita", Chojna 2012.

Linki zewnętrzne

• Bank Danych Lokalnych - http://www.stat.gov.pl/bdl
• Powiat Gryfiński - http://www.gryfino.powiat.pl
• Biuletyn Informacji Publicznej - Starostwo Powiatowe w Gryfinie - http://bip.gryfino.powiat.pl
• Oficjalny serwis internetowy miasta i gminy Chojna - http://www.chojna.pl/
• Biuletyn Informacji Publicznej - gmina Chojna - http://bip.chojna.pl
• Portal Chojna24.pl - http://chojna24.pl
• Gazeta Chojeńska - strona internetowa - http://www.gazetachojenska.pl
• Rocznik Chojeński - strona internetowa - http://www.rocznikchojenski.pl
• Portal neumark.pl - http://neumark.pl

Audycja

• "Chojna" - audycja z cyklu "Szczecin we wtorek" w Polskim Radiu Szczecin (2 III 2010) z udziałem dr. Pawła Migdalskiego, dr. Radosława Skryckiego (obaj Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego) oraz Roberta Ryssa (Gazeta Chojeńska) - http://sedina.pl/wordpress/index.php/2010/01/01/audycja-szczecin-we-wtorek-sezon-4/

Zobacz też

• Banie
• Cedynia
• Gryfino
• Mieszkowice
• Moryń
• Stare Czarnowo
• Trzcińsko-Zdrój
• Widuchowa
• Fotografia w Chojnie

Autor opracowania: Jan Skolimowski