Dita Parlo

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dita Parlo
aktorka filmowa
brak zdjecia
brak zdjecia
Data urodzenia 4 września 1908
Miejsce urodzenia Szczecin
Data śmierci 12 grudnia 1971
Miejsce śmierci Paryż
Miejsce spoczynku Cmentarz w Montécheroux
Narodowość niemiecka


Dita Parlo (1908-1971) – aktorka filmowa

Życiorys

Dita Parlo (właśc. Gerda Olga Justine Kornstädt) urodziła się 4 września 1908 roku (wiele poważnych źródeł filmowych podaje błędny rok urodzenia 1906 lub 1907) w Szczecinie w nieistniejącym dziś budynku przy ul. Bogusława (dawniej Bogislawstrasse) 21. Była córką urzędnika kolejowego Maxa Friedricha Roberta Kornstädta i Charlotte Konstanze Kornstädt z domu Klamann. Wczesne dzieciństwo spędzała u dziadków w Przybiernowie (niem. Pribbernow). Po rozwodzie rodziców wraz z matką wyjechała do Berlina.

Początkowo uczęszczała na lekcje baletu. Później została przyjęta na kursy aktorskie przy słynnym studiu filmowym Universum Film Aktien Gesellschaft (UFA) w Babelsbergu pod Poczdamem. Tam zwrócił na nią uwagę Erich Pommer, czołowy producent niemieckiego i europejskiego kina niemego. Na srebrnym ekranie zadebiutowała w 1928 roku w filmie Powrót do domu (Heimkehr). W tym samym roku zagrała niewielką rolę u boku sławnego rosyjskiego pieśniarza, poety i kompozytora Aleksandra Wertyńskiego. Obdarzona znakomitymi warunkami zewnętrznymi i dużym talentem, wkrótce stała się niekoronowaną gwiazdą europejskiego kina niemego. Olbrzymią popularność przyniosła jej Melodia serca (1929), jeden z pierwszych muzycznych filmów produkcji niemieckiej. Był to pierwszy film dźwiękowy szczecinianki. Wówczas aktorka przyjęła pseudonim Dita Parlo (parlo w jęz. włoskim znaczy mówię).

W roku 1930 wyjechała do Francji. Tu postanowiła zmienić dotychczasowe emploi. Z dużym powodzeniem wystąpiła w gloryfikującym socjalizm utopijny filmie Juliena Duviviera Raj dla kobiet, zrealizowanym wg głośnej powieści Emila Zoli. Na potrzeby filmu przefarbowała włosy na coraz bardziej modny wśród kobiet kolor blond.

W 1931 roku zdecydowała się wyjechać do Stanów Zjednoczonych. Dwuletni pobyt w USA poza zgłębieniem znajomości języka nie przyniósł jednak oczekiwanych rezultatów. W Hollywood głównie grała w niemieckojęzycznych wersjach filmów amerykańskich. Po powrocie do Europy w 1934 roku osiedliła się we Francji. Tu rozpoczął się trzeci, niewątpliwie najciekawszy, etap w jej artystycznej karierze.

Lata trzydzieste stały się pasmem sukcesów aktorki. Zagrała główne role w kilkunastu filmach francuskich, przy czym największą sławę przyniosły jej awangardowy film Atalanta Jeana Vigo i, uznawany za jeden z najważniejszych obrazów w historii kina, pacyfistyczny w swej wymowie film Jeana Renoira Towarzysze broni . Ten pierwszy, mimo licznych kłopotów realizacyjnych (choroba i śmierć reżysera, zmiana koncepcji artystycznej, wielokrotne przemontowywanie filmu), uważany jest za szczytowe osiągnięcie aktorskie Dity Parlo.

W latach międzywojennych Dita Parlo grała u wybitnych reżyserów tego okresu, m.in. Georga Wilhelma Pabsta. Występowała u boku czołowych aktorów europejskich, m.in. Jeana Gabina, Michela Simona, Charlesa Vanela, Ericha von Stroheima.

Na srebrnym ekranie spotkała się także z aktorami, podobnie jak ona, urodzonymi w Szczecinie. Z Heinrichem George grała czterokrotnie - w Kobiecie w masce (1928), Manolescu – Królu oszustów (1929), Rewii Hollywoodu 1929 (1931) i w Ludziach za kratami (1931). Drugim szczecinianinem był Hans Heinrich von Twardowski. Z nim wystąpiła w Świętym płomieniu (1931). Prawdopodobnie spotkanie z tymi aktorami było jedynym szczecińskim epizodem w życiu Dity Parlo po opuszczeniu miasta na początku dwudziestego stulecia.

W 1939 roku miała zagrać główną rolę kobiecą w amerykańskim filmie, który Orson Welles zamierzał nakręcić wg Jądra ciemności Josepha Conrada. Ze względu na toczącą się w Europie wojnę i niemożność sprowadzenia aktorki do USA, a także na kontrowersyjną koncepcję artystyczną reżysera, filmu nie zrealizowano.

W 1940 roku aktorkę jako obywatelkę niemiecką aresztowano, internowano w obozie Gurs, a później deportowano z Francji do Niemiec. Inwigilowana przez gestapo, została umieszczona w obozie reedukacyjnym dla kobiet. Pod koniec wojny udało jej się wrócić do Francji. Po wyzwoleniu została uznana przez władze francuskie za wroga narodu i aresztowana. Ponad rok spędziła w obozach w Drancy, w Tourelles, w Romanville k. Noisy-le-Sec i w Chauvinerie k. Poitiers. Na wolność wyszła w kwietniu 1946 roku.

W maju 1949 roku została żoną pastora Franka Gueutala, którego poznała w październiku 1944 roku w Romanville podczas internowania.

Po ślubie praktycznie poświęciła się życiu domowemu. Zagrała jedynie dwie niewielkie role w filmach Sprawiedliwości stało się zadość (1950) Andre Cayette'a i Podejrzani (1957) Jeana Dréville'a oraz główną rolę w Damie Pikowej (1965) Léonarda Keigela.

Zmarła 12 grudnia 1971 roku w Paryżu po ciężkiej chorobie. Została pochowana na cmentarzu w wiosce Montécheroux, skąd pochodziła rodzina jej męża.

Dita Parlo


Filmografia

Tytuł oryginalny Tytuł polski Reżyseria Scenariusz Postać Produkcja Data premiery
Heimkehr W drodze do domu (Powrót do domu; Powrót z niewoli) Joe May Joe May, Fritz Wendhausen Anna Niemcy 29 sierpnia 1928
Die Dame mit der Maske Kobieta w masce Wilhelm Thiele Henrik Galeen (opowiadanie), Alexander Esway Kitty Niemcy 26 września 1928
Geheimnisse des Orients Tajemnice orientu Alexandre Volkoff Norbert Falk, Robert Liebmann Niewolnica księżniczki Francja, Niemcy 19 października 1928
Ungarische Rhapsodie Węgierska rapsodia Hanns Schwarz Joe May, Hans Székely Marika Niemcy 5 listopada 1928
Manolescu - Der König der Hochstapler Manolescu - Król oszustów Viktor Tourjansky Robert Liebmann, Hans Székely Jeanette Niemcy 22 sierpnia 1929
Melodie des Herzens Melodia serca Hanns Schwarz Hanns Schwarz Julia Balog Niemcy 16 grudnia 1929
I bora Dimitris Gaziadis Dimitris Gaziadis, Pavlos Nirvanas obsada aktorska Grecja 1929
Au bonheur des dames Raj dla kobiet Julien Duvivier Noël Renard Denise Baudu Francja 3 lipca 1930
Kismet (wersja niemiecka) William Dieterle Howard Estabrook, Karl Etlinger, Ulrich Steindorff obsada aktorska USA styczeń1931
Tänzerinnen für Süd-Amerika gesucht Kobiety na sprzedaż Jaap Speyer Georg C. Klaren, Leopold Thoma Inge Dancer Niemcy, Austria 20 lutego 1931
Die heilige Flamme Święty płomień Wilhelm Dieterle, Berthold Viertel Heinrich Fraenkel, W. Somerset Maugham obsada aktorska USA 2 maja 1931
Tropennächte Tropikalne noce Leo Mittler Grover Jones Alma Niemcy, USA 27 maja 1931
Wir schalten um auf Hollywood Rewia Hollywoodu 1929 Frank Reicher Paul Morgan Dita Parlo USA 10 czerwca 1931
Menschen hinter Gittern Ludzie za kratami Pál Fejös E.W. Brandes, Frances Marion Annie Marlow USA 24 czerwca 1931
Honor of the Family Honor rodziny Lloyd Bacon Lenore J. Coffee, James Ashmore Creelman, Roland Pertwee Roszi USA 17 października 1931
Mr. Broadway Johnnie Walker Abel Green, Ed Sullivan Dziewczyna (sekwencje z Ditą Parlo reżyserował Edgar G. Ulmer) USA 12 września 1933
L'Atalante Atalanta (Barka, która przepływa) Jean Vigo Jean Vigo, Jean Guinée, Albert Riéra Juliette Francja 24 kwietnia 1934
Rapt Porwanie Dimitri Kirsanoff Benjamin Fondane, Stefan Markus Elsi Francja, Szwajcaria 23 listopada 1934
Under Secret Order/Mademoiselle Docteur (wersja anglojęzyczna) Pani Doktor Edmond T. Gréville Marcel Achard, Rudolph Bernauer, Ernest Betts, Jacques Natanson Doktor Anne-Marie Lesser Wielka Brytania 1937
Mademoiselle Docteur (wersja francuskojęzyczna) Byłam szpiegiem Georg Wilhelm Pabst Leo Birinsky, Herman J. Mankiewicz, Jacques Natanson, Georges Neveux, Irma von Cube Anne-Marie Lesser alias Mademoiselle Docteur Francja 9 kwietnia 1937
La grande Illusion Towarzysze broni Jean Renoir Jean Renoir, Charles Spaak Elsa Francja 4 czerwca 1937
L'Affaire du courrier de Lyon Kurier z Lyonu Maurice Lehmann, Claude Autant-Lara Jean Aurenche, Claude Autant-Lara Mina Lesurques Francja 10 listopada 1937
La rue sans joie André Hugon Jeanne de Romer Francja 13 kwietnia 1938
Ultimatum Robert Wiene, Robert Siodmak Alexandre Arnoux, Léo Lania Anna Salic Francja, Niemcy 8 listopada 1938
Paix sur le Rhin Pokój na Renie Jean Choux Emile Fieg Hedwige Francja 10 listopada 1938
La Signora di Montecarlo (wersja włoskojęzyczna) Kobieta z Monte Carlo André Berthomieu, Mario Soldati Renato Castellani, Jacques Constant, Toni Huppertz, Mario Soldati Vera Włochy, Francja 1938
L'inconnue de Monte-Carlo (wersja francuskojęzyczna) Kobieta z Monte Carlo André Berthomieu Renato Castellani, Jacques Constant, Mario Soldati Véra Włochy, Francja 26 stycznia 1939
L'or du Cristobal Złoto Cristobala Jean Stelli, Jacques Becker Albert 't Serstevens, Jean Renoir Lisbeth Francja 22 kwietnia 1940
Justice est faite Sprawiedliwości stało się zadość André Cayatte André Cayatte, Charles Spaak Elisabeth Francja, Włochy wrzesień 1950
Les suspects / Quand le soleil montera Podejrzani Jean Dréville Antoine-Louis Dominique obsada aktorska Francja 21 sierpnia 1957
La dame de pique Dama Pikowa Léonard Keigel Julien Green, Eric Jourdan Księżna Anna Fiodorowna Francja 1965


Z filmowymi partnerami

  • Jako Janette z Iwanem Mozżuchinem (Manolescu) w Manolescu - Królu oszustów (1929)
    Jako Janette z Iwanem Mozżuchinem (Manolescu) w Manolescu - Królu oszustów (1929)
  • Jako Juliette z Michelem Simonem (Ojczulek Jules) w Atalancie (1934)
    Jako Juliette z Michelem Simonem (Ojczulek Jules) w Atalancie (1934)
  • Jako Doktor Anne-Marie Lesser z Johnem Loderem (Porucznik Peter Carr) w Pani Doktor (1937)
    Jako Doktor Anne-Marie Lesser z Johnem Loderem (Porucznik Peter Carr) w Pani Doktor (1937)
  • Jako Elsa z Jeanem Gabinem (Porucznik Maréchal) w Towarzyszach broni (1937)
    Jako Elsa z Jeanem Gabinem (Porucznik Maréchal) w Towarzyszach broni (1937)
  • Jako Anna Salic z Bernardem Lancretem (Komandor Stanko Salic) w Ultimatum (1938)
    Jako Anna Salic z Bernardem Lancretem (Komandor Stanko Salic) w Ultimatum (1938)
  • Z reżyserem Robertem Siodmakiem podczas realizacji filmu Ultimatum (1938)
    Z reżyserem Robertem Siodmakiem podczas realizacji filmu Ultimatum (1938)


Plakaty filmowe (wybór)

  • Plakat amerykański do filmu W drodze do domu
    Plakat amerykański do filmu W drodze do domu
  • Plakat niemiecki do filmu Melodia serca
    Plakat niemiecki do filmu Melodia serca
  • Plakat francuski do filmu Raj kobiet
    Plakat francuski do filmu Raj kobiet
  • Plakat hiszpański do filmu Kobiety na sprzedaż
    Plakat hiszpański do filmu Kobiety na sprzedaż
  • Plakat francuski do filmu Atalanta
    Plakat francuski do filmu Atalanta
  • Plakat szwajcarski do filmu Porwanie
    Plakat szwajcarski do filmu Porwanie
  • Plakat francuski do filmu Byłam szpiegiem
    Plakat francuski do filmu Byłam szpiegiem
  • Plakat francuski do filmu Towarzysze broni
    Plakat francuski do filmu Towarzysze broni
  • Plakat francuski do filmu Kurier z Lyonu
    Plakat francuski do filmu Kurier z Lyonu



Ciekawostki

  • Jak podaje w swej książce Ekran demoniczny Lotte H. Eisner, gdy Dita Parlo w jednym z pierwszych niemieckich filmów dźwiękowych, Melodia serc (1929) Hannsa Schwarza wymówiła słowo Pferd (koń), cała sala wybuchnęła śmiechem, a krytycy filmowi pośpieszyli do domu, by zasiąść do pisania długich artykułów stwierdzających, że kino dźwiękowe nie ma przed sobą żadnej przyszłości
  • W październiku 2011 roku w ramach polsko-niemieckiego festiwalu „Konstelacja Szczecin”, prezentującego gwiazdy kina urodzone w Szczecinie, zorganizowano przegląd filmów z udziałem Dity Parlo. Pomysłodawczynią i organizatorką festiwalu była publicystka i znawczyni międzywojennego kina niemieckiego, Joanna Kościelna



Bibliografia




Autor opracowania: Andrzej Androchowicz


Źródło: „https://pomeranica.pl/wiki/index.php?title=Dita_Parlo&oldid=246517”