Maria Jaremek

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Jaremek
księgarka, bibliotekarka, nauczycielka
brak zdjecia
brak zdjecia
Data urodzenia 2 sierpnia 1949
Miejsce urodzenia Szczecin


Maria Jaremek, była księgarka, bibliotekarka, nauczycielka, animatorka i dokumentalistka życia kulturalnego, biografka i publicystka.

Życiorys

Szczecinianka. Absolwentka bibliotekoznawstwa i informacji naukowej UAM w Poznaniu (1987) oraz podyplomowego studium etyki Uniwersytetu Szczecińskiego (1997). W latach 1967-1984 pracowała w szczecińskim Przedsiębiorstwie Państwowym "Dom Książki" zaczynając od stażystki, po zastępcę kierownika w Księgarni „Żak” i kierownika Zwrotowni w dyrekcji P.P.„DK”. W latach 1984-1987 w bibliotece Klubu "Remedium", a od roku 1988 do emerytury w roku 2018 w szczecińskim szkolnictwie ponadpodstawowym. Była zatrudniona na pełnym etacie w bibliotece szkolnej Zespołu Szkół Samochodowych do 1991 r. oraz na pół etatu jako wychowawca w internacie szkolnym (do 2005 r.). Od 1991 r. w Technikum Mechanicznym i powstałym tam Zespole Szkół nr 3 (TM i XIV LO). Zjazd absolwentów zamykający działalność TM w 2001 r.[1] był okazją do opracowania przez Marię Jaremek publikacji "Krótka historia Technikum Mechanicznego 1965-2001".

W latach 90. XX w. Maria Jaremek nawiązała ścisłą współpracę z wieloma instytucjami w tym z Książnicą Pomorską i Uniwersytetem Szczecińskim. Z uczniami uczestniczyła m.in. w: wykładach prof. Erazma Kuźmy, konferencji naukowej o Lemie (US) i Międzynarodowej Konferencji "Witkacy w świecie" (KP). Wprowadzała innowacyjne metody rozbudzające kreatywność uczniów: konkursy, debaty, wystawy, spotkania autorskie w szkole i na zewnątrz, wyjścia na wernisaże wystaw. Podczas prezentacji książki "Helena Wolf i jej muzyka" (15 maja 2014) r. w Pałacu Młodzieży Wanda Żabiełowicz, była dyrektorka XIV LO podsumowała pracę Marii Jaremek:

Maria była jedyną osobą w szkole, która poprzez swoją pasję do kultury przez duże "K" potrafiła stworzyć niezapomniane chwile, organizując wiele imprez kulturalnych w szkole. Inni nie potrafili, a ona skutecznie zapraszała do szkoły wielu artystów, pisarzy, których potem „wypożyczała” innym szkołom, Uniwersytetowi Szczecińskiemu, Książnicy Pomorskiej, Klubowi 13 Muz...

W latach 1997-2006 wspólnie ze szkolnym Kołem Poezji i warszawską Spółdzielnią Wydawniczą „Anagram” zorganizowała trzy edycje konkursu poetycko-literackiego dla młodzieży szkolnej (trzecia edycja miała zasięg ogólnopolski).

Uczestniczyła w wielu konferencjach, w tym dwukrotnie w Międzynarodowej Konferencji "Filozofia w Szkole" (Kielce 2000, 2001). W ramach wprowadzenia procedury awansu zawodowego nauczycieli, jako jedna z pierwszych w tej szkole otrzymała w 2002 r. - tytuł Nauczyciela Dyplomowanego. Ustawicznie od 1999 r. uczestniczyła w warsztatach metodycznych z zakresu filozofii i etyki organizowanych przez ówczesne Zachodniopomorskie Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli. W ZCDiDN zaprezentowała „Różne metody popularyzowania wiedzy w szkole”. Ukończyła kurs debat zorganizowany przez Centrum Młodzieżowej Przedsiębiorczości przy Fundacji im. Stefana Batorego w Warszawie, a potem jeszcze kurs na sędziego debat. Wspólnie z Jadwigą Adamczewską zorganizowały w XIV LO Szkolny Klub Debat. Współorganizowały Tygodnie Humanistyczne, zapraszając do udziału w debatach wykładowców i studentów filozofii US.

Dokształcała się na kilkudziesięciu kursach, warsztatach i szkoleniach, podwyższając w ten sposób swoje pedagogiczne kwalifikacje. W 2000 r. ukończyła seminarium warsztatowe – dla instruktorów i nauczycieli prowadzących grupy teatralne i recytatorskie - zorganizowane przez Zamek Książąt Pomorskich. W tym samym roku była słuchaczką kursu w zakresie obsługi komputera, który odbył się w macierzystej szkole, a także kursu „Podstawy obsługi komputera IBM/PC” w UNIZETO.

W 2003 r. w Wojewódzkiej Bibliotece Pedagogicznej im. H. Radlińskiej ukończyła kurs „Podstawy Internetu w dydaktyce”. W 2004 r. - warsztaty z zakresu klasyfikacji zbiorów bibliotecznych z zastosowaniem tablic UKD UDC - PO22” - zorganizowane przez Pedagogiczną Bibliotekę Województwa Zachodniopomorskiego im. H. Radlińskiej w Szczecinie. Swoje kwalifikacje zawodowe podwyższała regularnie do 2015 r.

W roku szkolnym 2003/2004 uczestniczyła z młodzieżą w cyklu wykładów Wszechnica Polonistyczna – zorganizowanych przez Instytut Filologii Polskiej US, Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza Oddział w Szczecinie oraz Zachodniopomorskie Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli. W tych samych latach brała udział w TVP Szczecin (na żywo) w dziesięciu odcinkach ze swoimi uczniami w programie „ZGRZYT” i uczniami z innych szkół, nauczycielami, przedstawicielami władz szkolnych i zaproszonych specjalistów w debatach: o agresji, bulimii, anoreksji i diecie, o narkotykach, religii w życiu człowieka, a w debacie „Mieć czy być” wystąpiła jako ekspert w zastępstwie za dr Kochan z Uniwersytetu Szczecińskiego.

W 2004 r. uczestniczyła z uczniami w VII Polskim Zjeździe Filozoficznym (US) i brała udział w wykładach Jacka Hołówki, Władysława Krajewskiego, Leszka Kołakowskiego czy Władysława Stróżewskiego. Wzięła udział w debacie „Filozofia w szkole” zorganizowanej dla nauczycieli etyki i filozofii przez dr. Pawła Kołodzińskiego - z udziałem szczecińskiego kuratora oświaty Ryszarda Kotlęgi i prof. Jacka Hołówki.

Była inicjatorką wielu imprez szkolnych, w tym około 40 spotkań autorskich w szkołach i w innych instytucjach kulturalnych. W bibliotece Klubu Remedium organizowała okolicznościowe programy artystyczne (wg. własnego scenariusza), w których występowały dzieci mieszkające na Pogodnie, a także spotkania z pisarzami m.in. w 1986 z dr Małgorzatą Duczmal, w 1987 z Marianem Kowalskim. W Zespole Szkół Samochodowych w Szczecinie zorganizowała dwa spotkania: z Markiem Koszurem (1989) oraz z prof. Władysławem Górskim (1994) w Internacie Zespołu Szkół Samochodowych. Najwięcej spotkań odbyło się w macierzystym XIV LO: w 1997 r. z Jerzym Koperskim, Zbigniewem Jerzyną; w 1997 i 1998 z Heleną Raszką; w 1997 z dr. Mirosławem Lalakiem (był on także jurorem konkursu literackiego dla uczniów szkół średnich rozpisanego przez nią i rozstrzygniętego w XIV LO). W latach 90. z Henrykiem Banasiewiczem, Cecylią Judek, Stanisławem Wit-Wilińskim, Haliną Lizińczyk, Warcisławem Kuncem, dr. Piotrem Michałowskim, dr Ewą Kołodziejek, Kirą Gałczyńską, Marcinem Górką, Sebastianem Wołoszem; z prof. filozofii Magdaleną Środą i prof. filozofii Barbarą Skargą. W 2000 zorganizowała w XIV LO spotkanie z Anną Frajlich-Zając - poetką z USA oraz zainicjowała spotkanie na Wydziale Filologii US. Dwukrotnie (w 2000 i 2001) w XIV LO z Camillą Mondral oraz w 2001 w Klubie 13 Muz. W XIV LO z Jerzym Surwiło z Wilna; dr. historii Andrzejem Krzysztofem Kunertem (w XIV i VIII LO). W 2002 w XIV LO z Ewą Lipską, w 2003 z Ryszardem Kotlą, Rafałem Podrazą, dr historii Dominiką Dąbrosz-Drewnowską z US. W 2017 zorganizowała w Klubie 13 Muz spotkanie z Beatą Marciniak, autorką z USA (prowadzenie: Maria Jaremek i Anna Kosman). Do Niepublicznej Szkoły Podstawowej „Primus” zaprosiła Bognę Tokarską i emerytowaną dziennikarką Annę Podkańską. W XIV LO zainicjowała spotkania z absolwentami szkoły: w 2000 z Warcisławem Kuncem (absolwentem b. Technikum Mechanicznego) oraz absolwentami XIV LO: Konradem Bocianem, dr. psychologii społecznej SWPS z Uniwersytetu Gdańskiego; Robertem Barłomiejskim, dr socjologii US i Katarzyną Sobiepanek, dziennikarką do spraw międzynarodowych.

Jest autorką scenariuszy, recenzji, referatów i artykułów dotyczących czytelnictwa dzieci i młodzieży, etyki, filozofii, kultury muzycznej i historii szczecińskiego księgarstwa. Od roku 1990 publikuje w prasie lokalnej i czasopismach branżowych. Jest także stałą publicystką "Przeglądu Dziennikarskiego.pl". Obecna w życiu kulturalnym Szczecina, które rejestruje aparatem fotograficznym, a relacje umieszcza w prasie lokalnej, czasopismach i mediach społecznościowych.

Angażowała się w pracę społeczną:

  • Przewodnicząca Komisji Historycznej Koła Młodych Księgarzy przy P.P. „DK” w Szczecinie (1980-1984).
  • Społeczny Inspektor Pracy w przy Klubie „Remedium” (1985).
  • Pełnomocnik Fundacji Sztuki na rzecz „Integracji” Wydawnictwa „Anagram” w Warszawie (1988-2002).
  • Przewodnicząca Komisji Socjalnej w XIV LO w Szczecinie przez dwie kadencje (1992-1996) oraz (1997-2002).

Była też członkinią szczecińskiego oddziału Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Francuskiej od jego założenia w 1988 roku aż do wygaśnięcia w 2018. Przez dwie kadencje w Zarządzie TPPF współorganizowała Dni Kultury Francuskiej w Szczecinie. Od roku 2011 należy do Stowarzyszenia Alliance Française Oddział w Szczecinie. Jest także członkinią Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Towarzystwa Przyjaciół Książnicy Pomorskiej, Dyskusyjnego Klubu Książki przy Książnicy Pomorskiej oraz Stowarzyszenia Instytut Królowej Jadwigi – Queen Jadwiga Institute.

Ordery i odznaczenia

Za wkład w upowszechnianie czytelnictwa oraz pracę pedagogiczną została doceniona licznymi nagrodami Dyrektora.

  • Odznaka „Wzorowy Księgarz” – przyznana przez Ministra Kultury i Sztuki (1981)
  • Nagroda Prezydenta Miasta Szczecina (2000)
  • Srebrny Krzyż Zasługi (2003)
  • Złoty Krzyż Zasługi (2005)


Publikacje (wybór)

  • Beata Marciniak Zmiana niejedno ma imię. Cz. 3. Podróże. W: Przegląd Dziennikarski. pl z 3 października 2019. https://przegladdziennikarski.pl/zmiana-niejedno-ma-imie-cz-3-podroze
  • Biblioteca Komunale Gian Battista Roggia w Busto Arsizio - EXPO Milano 2015 – Wystawa Leonarda da Vinci w Palazzo Reale. W: Poradnik Bibliotekarza, Nr 10/2015, s. 13-17.
  • Camilla Mondral, W: Pryzmat Literacki, Portrety, nr 6/2025, s. 165-187.
  • Cóż, takie są państwa anglosaskie! W: Przegląd Dziennikarski.pl z 24 lutego 2024. https://przegladdziennikarski.pl/coz-takie-sa-panstwa-anglosaskie/
  • Dać ludziom chwilę wzruszenia... Słów kilka o Ewie Kołogórskiej. Referat Marii Jaremek wygłoszony na Konferencji „Kobiety polskie – polifonia i rezonans” zorganizowanej przez Akademię Muzyczną w Poznaniu, Filia w Szczecinie 26 listopada 2009.
  • Dałam się uwieść literaturze, W: Pryzmat Literacki, Refleksje, nr 6/2025, s. 252-261.
  • Działalność Karola Czejarka – księgarza, współorganizatora instytucji i społecznego ruchu kulturalnego na Pomorzu Zachodnim, germanisty, autora licznych publikacji. W: Przegląd Zachodniopomorski. R. 34, z. 3 (2019), s. 107-125.
  • Emancypacja, feminizm, równouprawnienie. W: Przegląd Dziennikarski.pl z 6 marca 2022. https://przegladdziennikarski.pl/category/historia/
  • Helena Maria Wolf (1926-2022). W: Kurier Szczeciński. - 2023, nr 13, s. 6.
  • Helena Wolf i jej muzyka. /Maria Jaremek, Warszawa: Wydawnictwo Anagram, 2013,141, [2] s. tabl.: il. (w tym kolor); 21 cm.
  • Herbatka u …, czyli nowa formuła wieczorów literackich w Szczecinie. W: Poradnik Bibliotekarza nr 5/2010, s. 25-27.
  • Krótka historia Technikum Mechanicznego w Szczecinie (1965-2001) / opracowanie zbiorowe: Maria Jaremek [red. wstęp i przygotowanie do druku], Paweł Kozanecki, Tadeusz Kudźma, Irena Rojek, Elżbieta Włodarczyk, Wanda Żabiełowicz, Szczecin 2001, 130 s.
  • Książka kontra telewizor. Wpływ mediów na dzieci i młodzież. W: Dialogi, Miesięcznik Pedagogiczny Nr 8/2006, s. 8-9.
  • Książki z mojej, domowej biblioteki. W: Pryzmat Literacki 5/2024. Refleksje, s. 155-168.
  • Kulturalnie z "Kurierem Szczecińskim". W: Kurier Szczeciński. - 2021, nr 6, s. 2.
  • La Roche – Montparnasse – wylęgarnia artystów. W: Przegląd Dziennikarski.pl z 28 maja 2022. https://przegladdziennikarski.pl/la-ruche-montparnasse-wylegarnia...
  • Młodzi humaniści. Współpraca szkoły ze środowiskiem akademickim i kulturalnym. W: Miesięcznik Pedagogiczny „Dialogi” Nr 10/2004 Szczecin, s. 17-19.
  • Na szlaku europejskiej kultury : reminiscencje z wyjazdu studyjnego organizowanego przez szczecińskie SBP, współfinansowanego ze środków programu operacyjnego "Edukacja kulturalna i upowszechnianie kultury" 26 września-4 października 2008. W: Bibliotekarz Zachodniopomorski. - 2009, nr 2, s. 62-69.
  • Nadar - francuski nieustraszony fotograf, który latał balonem. W: Przegląd Dziennikarski.pl z 11 lipca 2024. https://przegladdziennikarski.pl/nadar-francuski-nieustraszony-fotograf-ktory-latal-balonem/
  • Niezwykłe spotkanie. Rozmowa z Bogusławem Staszewskim z Australii. W: Przegląd Dziennikarski.pl z 11 maja 2024 . https://przegladdziennikarski.pl/niezwykle-spotkanie/
  • O uczniu, który stworzył alternatywny międzykulturowy Teatr Brama w Goleniowie. W: Przegląd Dziennikarski.pl (z 11 maja 2020) https://przegladdziennikarski.pl/o-uczniu-ktory-stworzyl-alternatwny...
  • Oto Ja: słowa i obrazy/ Henryk Różański. Redakcja, wstęp i reprodukcja obrazów Maria Jaremek. Posłowie Jerzy Madejski. Szczecin: Książnica Pomorska im Stanisława Staszica, 2015, 68 s. [4 nlb.].
  • Pożegnanie muzyka: Roman Wolf (1930-2017) / Maria Jaremek. W: Kurier Szczeciński - 2017, nr 83, s. 20.
  • Profesor Jadwiga Kołodziejska. Badaczka i promotorka bibliotek i czytelnictwa. Księga pamiątkowa. W: Bibliotekarz Zachodniopomorski, nr 3, 2020 r., s.111-118.
  • Rok 2024 w Szczecinie - Rokiem Jacka Nieżychowskiego. W: Przegląd Dziennikarski.pl z 20 lipca 2024. https://przegladdziennikarski.pl/rok-2024-w-szczecinie-rokiem-jacka-niezychowskiego/
  • Różne formy nauczania filozofii, czyli jak zachęcać młodzież do filozofii / Anna Chudecka, Maria Jaremek. W: Filozofia w szkole III, s. 147-157, Materiały z Międzynarodowej Konferencji Naukowej, Kielce, 21-22 września 2001, pod red. Bronisława Burlikowskiego, Wojciecha Słomskiego, Kielce-Warszawa 2002.
  • Scenariusz artystyczny „Pożegnanie maturzystów”. W: Poradnik Bibliotekarza nr 6/2003, s. 31-33.
  • Sekret czterech ścian. Praca Marty Piechowicz wyróżniona w kategorii – Proza w Ogólnopolskim Konkursie Literackim pod patronatem Heleny Raszki dla młodzieży i studentów. W: Dialogi nr 8/2006, s. 32-33.
  • Słowa, dźwięki, obrazy: Tydzień Bibliotek Książnica Pomorska 7-15 maja 2010. W: Bibliotekarz Zachodniopomorski. - 2010, nr 2-3, s. 138-143.
  • Szczecińscy księgarze Przedsiębiorstwa Państwowego Dom Książki 1950-1998. W: Bibliotekarz Zachodniopomorski. - R. 57, nr 3-4 (2016), s. 41-67.
  • Szczecińskie wydarzenia w Książnicy Pomorskiej. W: Przegląd Dziennikarski.pl z 19 marca 2024 r. https://przegladdziennikarski.pl/szczecinskie-wydarzenia-w-ksiaznicy-pomorskiej/
  • Teraz Szczecin": prawda czy złudzenie?] / Wypow. Andrzej Grodecki, Maria Jaremek, Inga Iwasiów, Marcin Wilczyński, Konrad Wojtyła. W: Kurier Szczeciński. - 2010, nr 151, dod. Cztery Strony nr 22, s. III, IV.
  • Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Francuskiej Oddział w Szczecinie (1988-2018) : wspomnienia wieloletniej członkini zarządu TPPF. Szczecin, 2022, 382, [24] s.
  • Tradycja i nowoczesność. Wywiad z Lucjanem Bąbolewskim, dyr. Książnicy Pomorskiej. W: Dialogi, Nr 2/ 2009, Szczecin, s. 4-7.
  • Tydzień Humanistyczny w XIV LO w Szczecinie. Sprawozdanie. W: Zachodniopomorski Miesięcznik Oświatowy „Refleksje” nr 3/1999, s. 19.
  • W jaki sposób przed wiekami pewien niemiecki burmistrz Szczecina rozsławił na cały świat swoje miasto. W: Przegląd Dziennikarski.pl (z 21 października 2020), https://przegladdziennikarski.pl/w-jaki-sosob-przed-wiekami-pewien-niemiecki-burmistrz-rozslawil
  • Władysław Michnal
  • Włoskie reminiscencje (1), W: Miesięcznik Pedagogiczny „Dialogi” Nr 2/2008, s. 28-33; Cz. (2) Nr 6/2008, s. 29-31; Cz. (3) Nr 7/2008, s. 32-34.
  • Wspomnienie. Krystyna Łyczywek (1920-2021). W: Przegląd Dziennikarski.pl z 23 kwietnia 2022. https://przegladdziennikarski.pl/wspomnienie-krystyna-lyczywek-
  • Zamiast alternatywy. Polemiki wokół etyki. W: Dialogi, Nr 10 /2010, Szczecin, s. 6-9.
  • Życie niemiecko-polskie Karola Czejarka - księgarza, współorganizatora instytucji i społecznego ruchu kulturalnego na Pomorzu Zachodnim, germanisty, autora licznych publikacji. W: Bibliotekarz Zachodniopomorski. - R. 59, nr 3-4 (2018), s. 20-38.


Przypisy

  1. W wyniku kolejnej zmiany nazwy szkoły, powołany został Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 2 (Gimnazjum 32 i XIV Liceum Ogólnokształcące z nauczaniem języka hiszpańskiego. Szkoła objęta została patronatem Króla Hiszpanii, co zaowocowała praktyczną wymianą uczniów.


Bibliografia

  • Audycja radiowa „Boska literatura”. Rozmowa z Marią Jaremek przeprowadzona i nagrana przez Konrada Wojtyłę z P. R. Szczecin, wyemitowana 11 czerwca 2009.
  • But … prawdę ci powie, Ludzie Okruchy z historii najstarszego rzemieślnika w Szczecinie / Marek Osajda. W: Kurier Szczeciński, nr 154, 10 sierpnia 2011, s. 14-15.
  • Co przeczytać, aby zdać. Nauczyciele radzą / (kosz). W: Głos Szczeciński nr 2, 10 września 2001, Kultura, Głos o szkole, s. IV.
  • Drewniana rocznica Pryzmatu: Rakowski salwował się ucieczką przed UB, skacząc z okna / Marek Rudnicki. W: Kurier Szczeciński, dod. Magazyn Kuriera, nr 5, 2025, s. 14.
  • Dzieje pewnej przyjaźni... : trzydzieści (i wiele więcej) lat później / A[rtur]D[aniel]L[iskowacki]. W: Kurier Szczeciński. 2023, nr 17, s. 10.
  • Gdy nadszedł czas odjazdu… Henryk Różański: malarz i słowa / ADL. W: Kurier Szczeciński, Kultura, 21 maja 2015, s. 16.
  • Helena Maria Wolf nie żyje, Rozmowa Doroty Zamolskiej z Marią Jaremek. W: https://radioszczecin.pl/172,8641,helena-maria-wolf-nie-zyje-rozmowa-zdjecia
  • Jesteśmy tacy jak nasze marzenia / Marek Rudnicki. W: Kurier Szczeciński, Literatura, 13 stycznia 2026, s. 8.
  • Kino zbliża do książki. Rozmowa Ewy Koszur z Marią Jaremek, bibliotekarką z XIV LO w Szczecinie. W: Głos Szczeciński nr 68 z 29 października 2001, dod. Szkoła.
  • Konkurs młodych literatów. Pod patronatem „Głosu Szczecińskiego”/ Aneta Klonowska. W: Głos Szczeciński, 4 lipca 1997, s. 3.
  • Miłość jest uczuciem skomplikowanym. Młodzi autorzy z Łodzi, Czaplinka, Lubska, Szczecina / Ewa Koszur. W: Głos Szczeciński, Kultura, nr 56 (16865), 7 marca 2001, s. 12.
  • O trzecim numerze kwartalnika Przeglądu Zachodniopomorskiego, piśmie Uniwersytetu Szczecińskiego i o M. Jaremek / Karol Czejarek, O. W: Przegląd Dziennikarski. pl z 15 sierpnia 2020. https://przegladdziennikarski.pl/o-trzecim-2019-numerze-kwartalnika-
  • Pisanie to nie fanaberia. O nich jeszcze usłyszymy: Konrad Bocian, laureat Ogólnopolskiego Konkursu Literackiego pod patronatem Heleny Raszki / Ewa Koszur. W: Głos Szczeciński, nr 69, 22 marca 2001, s.11.
  • Rozmowa Konrada Wojtyły z Marią Jaremek o książce Helena Wolf i jej muzyka. W: Studio Polskiego Radia Szczecin 13 grudnia 2014.
  • Rozmowa z Małgorzatą Frymus w Trochę Kultury. Radio Szczecin, 2 kwietnia 2023 r.
  • Sonda: „Teraz Szczecin” – prawda czy złudzenie? Prowincja i centrum. Czy te pojęcia znaczą coś jeszcze dla literackiego Szczecin? Jakich tematów i problemów literatura szczecińska nie podjęła? Jakie powinna podjąć? W: Kurier Szczeciński, Cztery Strony III, 5 sierpnia 2010.
  • Ważna jest nasza literacka obecność nad Odrą, Kto by pomyślał, to już szósty Pryzmat Literacki / Marek Rudnicki. W: Kurier Szczeciński, Do Siego Roku, 31 grudnia 2025, s.8.
  • Wspomnienia ze sceny : Helena Wolf i jej muzyka / Monika Gapińska. W: Kurier Szczeciński. - 2014, nr 8, s. 14.
  • Wspomnienia ze sceny. Agata Gapińska o książce Marii Jaremek Helena Wolf i jej muzyka. W: Kurier Szczeciński. Kultura, 14 stycznia 2014, s. 14.
  • Zamiast księgozbioru / (kosz). W: Głos Szczeciński nr 62, 4 lipca 1997, s.1.

Galeria