Maria Zbyszewska
| Maria Zbyszewska | |||
| aktorka, pedagog | |||
| |||
| Data urodzenia | 30 kwietnia 1925 | ||
| Miejsce urodzenia | Warszawa | ||
| Data śmierci | 9 lipca 1985 | ||
| Miejsce śmierci | Wrocław | ||
Maria Zbyszewska (1925-1985) – aktorka, pedagog
Życiorys
Maria Magdalena Zbyszewska urodziła się 30 kwietnia 1925 roku w Warszawie w rodzinie artystycznej. Jej rodzicami byli aktor i reżyser, Feliks Zbyszewski, oraz Stanisława z Jordan-Winiarskich, która miała wykształcenie muzyczne. Do wybuchu wojny w 1939 roku uczęszczała do szkoły powszechnej i gimnazjum w Zbylitowskiej Górze k. Tarnowa. Okres okupacji spędziła na Lubelszczyźnie, m.in. w Krasnymstawie. Po zdaniu małej matury na tajnych kompletach, pracowała m.in. w Instytucie Zielarskim, Monopolu Tytoniowym i w Kasie Komunalnej.
W dniu 14 lutego 1945 roku w Liceum Humanistycznym (obecnie I LO im. Władysława Jagiełły) w Krasnymstawie zdała eksternistyczny egzamin maturalny (tzw. duża matura). Na scenie zadebiutowała epizodyczną rolą Głupiej Zośki w Placówce Bolesława Prusa, sztuce wystawionej przez jej matkę w amatorskim zespole w Krasnymstawie. Kilka miesięcy później przed komisją Związku Aktorów Scen Polskich w Krakowie zdała eksternistyczny egzamin aktorski. Mimo zdobytych uprawnień i możliwości wykonywania zawodu, zdecydowała się na podjęcie nauki w Studiu Dramatycznym Iwo Galla w Krakowie (od 4 lipca 1945). Tam poznała swojego przyszłego męża, aktora Ludwika Benoit (1920-1992), z którym ślub wzięła w 1947 roku.
Od 1946 roku występowała na scenach krajowych jako aktorka dramatyczna. W latach 1946-1948 należała do zespołu aktorskiego Teatru Wybrzeże w Gdyni. W sez. 1948/49 grała w Państwowym Teatrze Polskim w Poznaniu. Tu, w październiku 1948 roku, wystąpiła w Śnie nocy letniej. W latach 1949-1956 grała w Teatrach Dramatycznych we Wrocławiu (Państwowy Teatr Dolnośląski).
W 1956 latach 1956-1957 była aktorką Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Wystąpiła w głównych rolach - Marii w Pastorałce Leona Schillera, i Joanny d'Arc w Skowronku Jeana Anouilha. Obie w reżyserii Ludwika Benoit.
W 1957 roku powróciła do Wrocławia. Do końca życia występowała w Teatrze Rozmaitości (Współczesnym). Była również cenionym pedagogiem. Wykładała na Wydziale Lalkarskim wrocławskiej filii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie.
Wystąpiła w kilkudziesięciu filmach, najczęściej w drugoplanowych rolach, tworząc charakterystyczne, niezapomniane postaci. Na ekranie zadebiutowała w filmie Niedaleko Warszawy (1954). Zagrała m.in. w Rancho Texas (1958), Milczeniu (1963), , Agnieszka 46 (1964), Ktokolwiek wie... (1966), Legenda (1970), W cieniu nienawiści (1985). Największą popularność przyniosła jej rola Mani Pawlak w trylogii Sylwestra Chęcińskiego Sami swoi (1967), Nie ma mocnych (1974), Kochaj albo rzuć (1977).
Z małżeństwa z Ludwikiem Benoit miała syna Mariusza Benoit (ur. 1950), który jest także cenionym aktorem.
Zmarła 9 lipca 1985 roku we Wrocławiu. Została pochowana na wrocławskim Cmentarzu św. Wawrzyńca (pole 6, aleja główna, grób 237).
Role teatralne (Szczecin)
| Tytuł | Autor | Reżyseria | Postać | Teatr | Data premiery |
|---|---|---|---|---|---|
| Pastorałka | Leon Schiller | Ludwik Benoit | Maria | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 22 grudnia 1956 |
| Mazepa | Juliusz Słowacki | Stefan Drewicz | Amelia, żona Wojewody | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 21 lutego 1957 |
| Skowronek | Jean Anouilh | Ludwik Benoit | Joanna d'Arc | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 25 maja 1957 |
Na scenie
-
Maria Zbyszewska (Amelia) i Mieczysław Dembowski (Król Jan Kazimierz) w Mazepie (1957) - fot. Witold Chromiński -
Maria Zbyszewska (Joanna d'Arc) i Aleksander Fogiel (Beaudricourt) w Skowronku (1957) - fot. Grażyna Wyszomirska
Nagrody
- 1962 – nagroda za rolę Kobiety-Komisarza w przedstawieniu Tragedia optymistyczna Wsiewołoda Wiszniewskiego w Teatrze Rozmaitości we Wrocławiu na II Ogólnopolskim Festiwalu Sztuk Rosyjskich i Radzieckich w Katowicach
- 1983 – nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt dokonań aktorskich w zakresie teatru
Odznaczenia
- 1956 – Złoty Krzyż Zasługi
- 1976 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
O Marii Zbyszewskiej
- (...) Joanna - Maria Zbyszewska - to dojrzała, dużej klasy aktorka. Należało w pełni zaufać sile jej interpretacji, inteligencji i rzemiosłu, za pomocą których swą prawdę przekonywująco przeprowadza i udowadnia. Siła, z jaką daje dowód swych racji, jest tak sugestywna, że nie trzeba, nie wolno „ułatwiać” jej zadania przez pomniejszanie siły prawd reprezentowanych przez Inkwizytora. (Henryk Rozpędowski, Dlaczego „Skowronek” nie śpiewa?, „Ziemia i Morze” 1957 nr 21, s. 1 i 6)
Źródła
- Materiały ze zbiorów Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie, m.in. własnoręcznie sporządzony przez aktorkę życiorys
