Plac Zamenhofa (TV)
Plac Zamenhofa (1983) – 16 odcinek z historyczno-edukacyjnego cyklu Imiona ulic, realizowanego przez Andrzeja Androchowicza w szczecińskim Ośrodku TVP w latach 1982-1986
Kolejne spotkanie z telewidzami w cyklu poświęconym ulicom Szczecina. Tym razem bohaterem programu jest Plac Zamenhofa, plac pod każdym względem wyjątkowy. Wyróżnia go przede wszystkim zwarta, i nienaruszona w okresie wojny, secesyjna zabudowa. Położony w centrum miasta plac stanowi również centrum handlowo-usługowe Szczecina. Wśród wielu usytuowanych tu placówek wyróżnić należy sklep firmowy „Luxpolu”. Starsi szczecinianie pamiętają, że niegdyś mieścił się tu „Gallux”, sklep z luksusowymi towarami kupowanymi za złotówki, w przeciwieństwie do jego współczesnego odpowiednika, „Peweksu”, gdzie towary można nabywać wyłącznie za dewizy. Po prawej stronie kawiarnia-bar „Duet”. Po przeciwnej stronie placu sklep ze słodyczami. Kiedyś był to firmowy sklep „Goplany”, gdzie oprócz słodyczy można było również kupić dobrej klasy importowane wina..
O historii tego fragmentu miasta, jego przedwojennej i obecnej architekturze, funkcjach komunikacyjnych i usługowych mówi dr Czesław Piskorski. Plac otrzymał nazwę Ludwika Zamenhofa w 1959 roku, w setną rocznicę urodzin poligloty. Nadając nazwę, miejska komisja nazewnictwa zleciła wykonanie kilku okolicznościowych tablic informacyjnych, jednak nikt nie zadał sobie trudu, aby nazwisko patrona zostało wypisane poprawnie. Prawie do połowy lat 70. funkcjonował więc zapis nazwiska przez dwa „f”. To wprowadzało przyjezdnych w zakłopotanie, o jakiego Zamenhofa chodzi.
Ludwik Zamenhof urodził się w 1895 roku w Białymstoku. Z zawodu był lekarzem. Z zamiłowania poliglotą. Większość życia spędził w Warszawie. Do historii przeszedł jako twórca międzynarodowego języka esperanto. W 1887 roku opublikował podręcznik wraz ze słownikiem Język międzynarodowy. To fundamentalne dzieło wydał pod pseudonimem „Dr Esperanto”. Ludwik Zamenhof był także autorem licznych prac na temat języka sztucznego. Przetłumaczył na esperanto szereg utworów literatury światowej. Wydał także w tym języku antologię tekstów literackich Fundamenta krestomatio. Zmarł w Warszawie w 1917 roku.
Mówiąc o powodach nadania placowi nazwiska Ludwika Zamenhofa, przedstawiciel Polskiego Związku Esperantystów w Szczecinie informuje o sporym skupisku miłośników tego języka w mieście. Tutejszy oddział działa od 1946 roku. Wspomina o działalności związku i jego dorobku.
Główny architekt miasta, inż. arch. Aleksander Malinowski, wypowiada się na temat wystroju elewacji i witryn sklepowych. Mówi o planach władz miasta w odniesieniu do tej części miasta. Przewiduje się przekształcić ten fragment w wytworną dzielnicę handlowo-usługową, bez ruchu kołowego, z pasażem handlowym wzdłuż ul. Jagiellońskiej.
Kończąc program prowadzący wspomina, że plac jako element urbanistyczno-architektoniczny, był wykorzystany przez filmowców. W filmach Jarosław Dąbrowski (1975) i Alicja (1981) plac zagrał rolę Paryża. Przy okazji filmowcy podpowiedzieli władzom miasta, jak w tani sposób plac i przyległe ulice ucharakteryzować na tętniące życiem miejsce. Niestety, z tego pomysłu nie skorzystano i ten fragment miasta nadal wygląda ponuro.
W filmie wykorzystano zdjęcia archiwalne oraz fragment filmu Alicja w reż. jacka Bromskiego i Jerzego Gruzy.
Informacje o programie
- scenariusz i prowadzenie: Andrzej Androchowicz
- współpraca i konsultacja: Czesław Piskorski
- realizacja TV: Janusz Rudnicki
- dźwięk: Elżbieta Strzyżewska
- światło: A. Furtak
- kamery: Gerard Aniołkowski, Sławomir Borek
- kier. produkcji: Krzysztof Bielecki
- czas: 30'
- produkcja: TVP Szczecin 1983
- zapis: 20 maja 1983
- emisja: 29 maja 1983, godz. 13.30 (TVP2 pr. lokalny)
Inne programy z cyklu
- Zobacz Imiona ulic
Źródła
- Materiały archiwalne ze zbiorów Andrzej Androchowicz
