Ulica Jana z Kolna (TV)
Ulica Jana z Kolna (1983) – 17 odcinek z historyczno-edukacyjnego cyklu Imiona ulic, realizowanego przez Andrzeja Androchowicza w szczecińskim Ośrodku TVP w latach 1982-1986.
W odcinku m.in. o historii patrona ulicy, Jana z Kolna, prezentacja dwóch przedsiębiorstw - Żeglugi Szczecińskiej oraz Kapitanatu Portu, oraz o dziejach szczecińskiej białej floty.
Ulica Jana z Kolna swój krótki, bo zaledwie kilkusetmetrowy bieg, rozpoczyna w miejscu, gdzie kończą się Wały Chrobrego, i prowadzi w kierunku północnym do skrzyżowania ulic Dubois i Nocznickiego. Praktycznie stanowi przedłużenie dwujezdniowej arterii nadodrzańskiej. Tędy przechodzą linie tramwajowe nr 6 i 9. Patrząc w kierunku stoczni, po lewej stronie góruje na skarpie budynek Teatru Polskiego i nieliczne kamienice. Po prawej stronie znajdują się Dworzec Morski Żeglugi Szczecińskiej, kapitanat portu, a dalej obiekty Fabryki Maszyn Budowlanych (FAMABUD). To praktycznie wszystko, co można o tej ulicy powiedzieć. Przybysza z głębi kraju może zaintrygować sama jej nazwa - Jana z Kolna.
Poza Szczecinem nie ma chyba drugiego miasta w Polsce, której byłby patronem. O Janie z Kolna niewiele wiedzą także szczecinianie, co wynika z przeprowadzonej na potrzeby programu sondy ulicznej (materiały filmowe). Nieznana jest bowiem data jego urodzin i śmierci. Wiadomo, że pochodził z małego miasteczka w Białostockiem i był żeglarzem. Jan z Kolna był domniemanym odkrywcą Ameryki. Miał jakoby w 1476 roku wylądować na Labradorze, największym półwyspie Ameryki Północnej, obecnie należącym do Kanady, a rozpościerającym się między Zatoką Hudsona, a ujściem rzeki Świętego Wawrzyńca. Data wskazuje, że lądowanie to miało miejsce 16 lat wcześniej przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, który w 1492 roku z pierwszą wyprawą dopłynął do wyspy Guanahami w archipelagu Bahama, i której to nadał nazwę San Salvador. Tymczasem wiadomo, że wyprawa żeglarska, w której rzekomo miał uczestniczyć Jan z Kolna, dotarła tylko do Grenlandii. Nasz rodak nie mógł zatem być odkrywca Ameryki. Uczestnik wspomnianej wyprawy na Grenlandię, Scolvus, utożsamiany przez wybitnego polskiego historyka Joachima Lelewela z Janem z Kolna, był prawdopodobnie Norwegiem i nazywał się Skolp. Niezależnie od tego, czy zasłużył się dla historii odkryć geograficznych, Janowi z Kolna wdzięczni szczecinianie wystawili skromny pomnik, który znajduje się przy fontannie u stóp Wałów Chrobrego.
Rozmowa z Mieczysławem Zawadzkim, głównym nawigatorem Żeglugi Szczecińskiej, o działalności białej floty, opłacalności przewozów pasażerskich, taborze (m.in. wodoloty) sprzedaży najstarszej jednostki - statku „Telimena”, z przeznaczeniem na dyskotekę (materiały filmowe).
Wspomnienie Władysława Karpińskiego o uroczystym pożegnaniu przy nabrzeżu kpt. Kazimierza „Kuby” Jaworskiego, udającego się na start regat „Ostar-76” (fragmenty archiwalnego filmu z pożegnania żeglarza).
Kapitan Wiktor Czat - szef kapitanatu portu, Bronisław Cieśla - oficer dyżurny, i Hieronim Ślusarczyk - p.o. szefa pilotów, opowiadają o aktualnej sytuacji w porcie, pilotażu portowym (sprzęt, ludzie). Rozmowa z najstarszymi pilotami jest pretekstem do przypomnienia sylwetki kpt. Antoniego Gmitrowicza, organizatora pilotażu portowego w Szczecinie w 1945 roku (fragment filmu dokumentalnego Ostatni rejs kapitana.
Krótkie podsumowanie wizyty przy ul.Jana z Kolna przez dr. Czesława Piskorskiego.
Informacje o programie
- scenariusz i prowadzenie: Andrzej Androchowicz
- współpraca i konsultacja: Czesław Piskorski
- realizacja TV: Janusz Rudnicki
- dźwięk: Waldemar Szparadowski
- oprac. muzyczne: Stanisław Modelski
- kamery: Gerard Aniołkowski, Andrzej Kobyliński
- kier. produkcji: Jerzy Behnke
- czas: 30'
- produkcja: TVP Szczecin 1983
- zapis: 23 sierpnia 1983
- emisja: 27 sierpnia 1983, godz. 18.20 (TVP2 pr. lokalny)
Dworzec morski (lata 60.)
Inne programy z cyklu
- Zobacz Imiona ulic
Źródła
- Materiały archiwalne ze zbiorów Andrzeja Androchowicza
