Ulica Osiek

Ulica Osiek
Śródmieście
Ulica Osiek
Nazwa pełna	Osiek
Inne nazwy	Wędkarska
Nazwa niemiecka	Hagenstraße
Osiedle	Stare Miasto
Dzielnica	Śródmieście
Długość (m)[i]	54,8
Zobacz ulicę na:
	Mapa Google.
	Google Street View.
	Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Ulica Osiek (niem. Hagenstraße), nazwa historyczna „Ulica w Osieku”.

Historia

Podobnie jak pozostałe ulice Dolnego Starego Miasta wiodące w kierunku Odry, również ulica Osiek podzielona była w przeszłości na odcinki o różnych nazwach. Odcinek zachodni, określany nazwą „Im Hagen” (in indagine, 1306)), nawiązywał do umocnień istniejącego w tym miejscu osiedla osadników niemieckich, natomiast odcinek wschodni określany mianem ulicy Księżej Papenstrasse (1597), prowadził w kierunku Bramy Mariackiej (Marien Thor) i pomostu ładunkowego, zwanego „Księżym Pomostem” (pons clericorum, 1311; pons cleria, 1313; papenbrugghe, 1350, 1476, 1501, 1535). Wszystkie trzy nazwy w dolnej, wschodniej części ulicy, czyli samej ulicy, bramy wodnej i pomostu, zarówno łacińskie jak i niemieckie, związane były z duchownymi z kościoła Mariackiego, którzy posiadali udziały w przeładunkach dokonywanych na Księżym Pomoście, usytuowanym na granicy pomiędzy parafiami kościołów św. Mikołaja i św. Jakuba.

Łacińska nazwa obecnej ulicy Osiek „in indagine” (1306), czyli „w ogrodzeniu”, a także późniejsza „in platea haghen” (1308), tj. „ulica [położona] w ogrodzeniu”, wiąże się z ogrodzeniem okalającym osiedle kolonistów niemieckich (suburbium niemieckie) położone przy Rynku Siennym. Przylegające od południa do słowiańskiego podgrodzia osiedle osadnicy zabezpieczyli umocnieniem z kolczastych krzewów określanych mianem „hagen”, także „hack”, o czym świadczą późniejsze nazwy położonych na jego terenie ulic (Hagenstraße, Hackgasse). Tak dawniej określano żywopłot tworzony z tego rodzaju krzewów, a z czasem każde inne ogrodzenie wybudowane dla ochrony i obrony, wreszcie także samą ogrodzoną miejscowość, czego przykładem są liczne nazwy miejscowości położonych na terenie Pomorza Zachodniego zakończone końcówką –hagen. Jednak najnowsze badania archeologiczne prowadzone pod koniec XX wieku w rejonie tej ulicy, o czym pisze Maciej Słomiński w swoim opracowaniu o szczecińskim podzamczu , nie potwierdziły w pełni lokowania pod koniec XII wieku gminy niemieckiej w tym miejscu. Omawiając rezultaty tych badań autor wyraził nawet pogląd, że koloniści niemieccy zapewne zostali osadzeni zupełnie w innym miejscu. Jednak występująca tu już w 1308 roku nazwa „in platea haghen” wskazuje na bliskość wałów miejskich.

Wspomniane wyżej badania archeologiczne potwierdziły również istnienie drogi usytuowanej w osi wschód – zachód (późniejszej ulicy Langebrückstraße i Beutlerstraße), stanowiącej ciąg komunikacyjny od Rynku Siennego w kierunku przeprawy przez Odrę i przylegającej od południa do osiedla kolonistów. Pośrednio na istnienie tego osiedla wskazuje przebieg granicy parafii św. Mikołaja ustalony w 1237 roku, biegnącej środkiem ulicy Hagenstraße i obejmującej oprócz podgrodzia słowiańskiego również suburbium niemieckie. Z ustaleń Carla Fredricha wynika , że mieszkańcy południowej części Rynku Siennego i południowej strony ulicy Osiek mieli wybór między parafią św. Mikołaja a parafią św. Jakuba, natomiast mieszkańcy strony północnej tej ulicy należeli do parafii św. Mikołaja. Z kolei przebieg granicy kwartału Świętego Ducha (Heiligegeist–Viertel) wzdłuż ulicy Hackgasse określa nam północny zasięg osiedla osadników.

U wylotu ulicy Osiek, na małym placyku przy furcie Mariackiej władze szwedzkie umieściły w roku 1697 Wagę Miejską, która początkowo, jako niezwykle potrzebne w średniowieczu urządzenie techniczne, usytuowana była na Rynku Siennym obok ratusza, a następnie od roku 1532 na rogu ulicy Panieńskiej i uliczki zwanej „ulicą przekupniów” pod numerem 32. Z ulicy Osiek w 1723 roku trafiła na Łasztownię na niezabudowaną parcelę na tyłach Domu Akcyzy i Licencji, skąd ostatecznie przeniesiono ja pomiędzy 1754 a 1762 rokiem na narożnik placu Ciesielskiego i ulicy Pladrinstraße.

Galeria

• 
  Zasięg obszaru ulicy Im Hagen

Bibliografia

• Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
• Fredrich C., Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I. W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
• Słomiński M., Szczecińskie Podzamcze. Staromiejska dzielnica nadodrzańska i jej odbudowa – kwartały XIV i XVII. Szczecin 1998.

Linki zewnętrzne

• Najstarsze nazwy ulic i inne nazwy miejscowe dawnego Szczecina (28) - na portalu sedina.pl

Autor opracowania: Jan Iwańczuk