Andrzej May

MAY ANDRZEJ (1934-1997) – aktor teatralny i filmowy, reżyser, pedagog, dyrektor teatru; Urodził się 3 marca 1934 w Kaliszu. Podczas wojny wraz z rodziną opuścił Kalisz. Do miasta powrócił po jego wyzwoleniu i zamieszkał przy ul. Harcerskiej. Uczęszczał do szkoły podstawowej Repphana przy ul. Polnej, a w latach 1950-1953 do Liceum Ogólnokształcącego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (d. Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki). Jako przyszły aktor nie zdradzał swoich zainteresowań teatrem. Nie należał do uczniów udzielających się artystycznie, był za to aktywnym działaczem społecznym. Od 8. klasy pełnił funkcję Sekretarza Zarządu Szkolnego ZMP. Studia aktorskie ukończył w łódzkiej PWST w roku akademickim 1957/58. Kolejno aktor Teatru Klasycznego w Warszawie (sez. 1958/59), Bałtyckiego Teatru Dramatycznego w Koszalinie (1959-62) oraz Teatrów Dramatycznych Szczecina. (sez. 1962/63). Tu m.in. zagrał Fortynbrasa w Hamlecie Szekspira. W 1963 wyjechał do Łodzi, gdzie prawie przez dwadzieścia lat (do 1981) grał w Teatrze Nowym u K. Dejmka, W. Zatorskiego, T. Minca. W tym okresie stworzył kilka bardzo interesujących kreacji, m.in. Kordiana w dramacie Słowackiego, Księcia w Życie jest snem Calderona, Kuzynka w W małym dworku Witkiewicza, Don Juana w sztuce Moliera. Grał także w Watzlawie i Garbusie Mrożka, Idiocie Dostojewskiego, Rewizorze Gogola, Kordianie Słowackiego. Okres łódzki uznano za najlepszy w całej karierze aktorskiej Maya. W latach 1969-81 był także wykładowcą na Wydziale Aktorskim PWSFTViT. Przez dwa lata (1981-1983) kierował Teatrem Dramatycznym w Elblągu. W 1983 ponownie przeniósł się do Szczecina i zamieszkał przy ul. Dunikowskiego. Związany kontraktem, objął posadę dyrektora i kierownika artystycznego szczecińskiego Teatru Polskiego, prowadząc równocześnie przez pewien czas także scenę teatru elbląskiego. Do najciekawszych kreacji na szczecińskiej scenie należy zaliczyć: Łopachina w Wiśniowym Sadzie Czechowa, Fikalskiego w Domu otwartym Bałuckiego. Wyreżyserował, m. in. Szachy Grochowiaka, Idiotę Dostojewskiego i Don Kiszota Bąka. Współpracował także z lokalnym ośrodkiem TVP, reżyserując 2 spektakle teatralne. Niemal od początku swojej działalności artystycznej związał się z filmem polskim. Znakomite warunki zewnętrzne – przystojny wysoki blondyn o szlachetnych rysach i postawie – natychmiast uplasowały go w gronie chętnie obsadzanych aktorów. Najczęściej grywał ludzi prawych, szlachetnych, często w konflikcie z otoczeniem i z sobą samym. W 1958 zadebiutował rolą „Czarnego” w Zamachu J. Passendorfera. Na początku kariery filmowej grał także u K. Kutza (Sypniewski w Krzyż Walecznych, Piotr w Ludzie z pociągu). W Zaduszkach T. Konwickiego (1961) zagrał „Satyra”, młodego żołnierza oddziału NSZ, będącego w konflikcie ze swoim dowódcą. W cyklu nowel opartych na światowej klasyce, zrealizowanych pod koniec lat sześćdziesiątych przez TVP, zagrał romantycznych młodzieńców, m.in. u A. Żuławskiego (Mucjusz w Pieśni triumfującej miłości) i J. Zarzyckiego (Gaston Rousset w Zmartwychwstaniu Offlanda). W 1978 stworzył kreację swego życia, Stanisława Połanieckiego w serialu Rodzina Połanieckich J. Rybkowskiego. Wystąpił w ponad 20 filmach fabularnych, telewizyjnych i w serialach. W rodzinne strony powrócił na krótko w latach osiemdziesiątych w związku z realizacją serialu Republika Ostrowska Z. Kuźmińskiego. Potem grywał wyłącznie w teatrze. Do śmierci pracował na deskach teatrów Szczecina. Był laureatem wielu nagród na festiwalach teatralnych w rodzinnym Kaliszu i w Toruniu. W 1976 został uhonorowany „Srebrnym Pierścieniem” za najwybitniejszą rolę na scenach w Łodzi. Zasłużony Działacz Kultury (1973). Zmarł po długiej chorobie 7 XII 1993. Pochowany na szczecińskim Cmentarzu Centralnym .

Szczecińskie role i prace reżyserskie

Tytuł	Autor	Forma twórczości	postać	reżyseria	Teatr	data premiery
Psie czasy, sierżancie...	Ira Lewin, Mac Hyman	role	porucznik Backer	Zbigniew Bogdański	Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	19 października 1962
Bohdan Drozdowski	Maison de France	role	radiotelegrafista Gerard	Ryszard Sobolewski	Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	24 stycznia 1963
William Shakespeare	Hamlet	role	Laertes	Aleksander Rodziewicz	Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	19 kwietnia 1963

Bibliografia:

• Andrzej Androchowicz, Filmowe kariery kaliszan, „Rocznik Kaliski” t. XXXI, Kalisz 2005
• Encyklopedia Szczecina, Szczecin 1999
• Stanisław Janicki, Polskie filmy fabularne 1902-1988, Warszawa 1990
• Leksykon polskich filmów fabularnych (red. Jan Słodowski), Warszawa 1997
• jan F. Lewandowski, 100 filmów polskich, Katowice 1997
• Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. Ziemia kaliska (red. Danuta Wańka, autor hasła Andrzej Androchowicz), Kalisz 2007
• roczniki „Filmowego Serwisu Prasowego”
• strony internetowe: www.e-teatr.pl; www.filmpolski.pl; www.2lo.kalisz.pl