Andrzej May

Andrzej May
aktor, reżyser, pedagog, dyrektor teatru
brak zdjecia Andrzej May jako Stanisław Połaniecki w serialu „Rodzina Połanieckich”
Data urodzenia	3 marca 1934
Miejsce urodzenia	Kalisz
Data śmierci	7 grudnia 1993
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 18A-10-10)
Lokalizacja grobu	zobacz na mapie

Andrzej May (1934-1993) – aktor teatralny i filmowy, reżyser, pedagog, dyrektor teatru

Życiorys

Andrzej May urodził się 3 marca 1934 roku w Kaliszu. Podczas wojny wraz z rodziną opuścił miasto. Do Kalisza powrócił po jego wyzwoleniu i zamieszkał przy ul. Harcerskiej. Uczęszczał do szkoły podstawowej Repphana przy ul. Polnej, a w latach 1950-1953 do Liceum Ogólnokształcącego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (d. Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki). Jako przyszły aktor nie zdradzał swoich zainteresowań teatrem. Nie należał do uczniów udzielających się artystycznie, był za to aktywnym działaczem społecznym. Od 8. klasy pełnił funkcję Sekretarza Zarządu Szkolnego ZMP. Studia aktorskie ukończył w łódzkiej PWST w roku akademickim 1957/58.

Kolejno był aktorem Teatru Klasycznego w Warszawie (sez. 1958/59), Bałtyckiego Teatru Dramatycznego w Koszalinie (1959-62) oraz Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie (sez. 1962/63). Tu m.in. zagrał Fortynbrasa w Hamlecie Szekspira. Współpracował także z Rozgłośnią Polskiego Radia w Szczecinie.

W 1963 roku wyjechał do Łodzi, gdzie prawie przez dwadzieścia lat (do 1981) grał w Teatrze Nowym u K. Dejmka, W. Zatorskiego, T. Minca. W tym okresie stworzył kilka bardzo interesujących kreacji, m.in. Kordiana w dramacie Słowackiego, Księcia w Życie jest snem Calderona, Kuzynka w W małym dworku Witkiewicza, Don Juana w sztuce Moliera. Grał także w Watzlawie i Garbusie Mrożka, Idiocie Dostojewskiego, Rewizorze Gogola, Kordianie Słowackiego. Okres łódzki uznano za najlepszy w całej karierze aktorskiej Maya. W latach 1969-1981 był także wykładowcą na Wydziale Aktorskim PWSFTViT. Przez dwa lata (1981-1983) kierował Teatrem Dramatycznym w Elblągu.

W 1983 roku ponownie przeniósł się do Szczecina i zamieszkał początkowo przy ul. Dunikowskiego, a później Jedności Narodowej. Związany kontraktem, objął posadę dyrektora i kierownika artystycznego szczecińskiego Teatru Polskiego, prowadząc równocześnie przez pewien czas także scenę teatru elbląskiego. Do najciekawszych kreacji na szczecińskiej scenie należy zaliczyć: Łopachina w Wiśniowym sadzie Czechowa, Fikalskiego w Domu otwartym Bałuckiego. Wyreżyserował, m. in. Szachy Grochowiaka, Idiotę Dostojewskiego i Don Kichota Bąka. Współpracował także z lokalnym ośrodkiem TVP, reżyserując spektakle teatralne (m.in. Scenarzystów M.Z. Bordowicza), oraz z Rozgłośnią PR.

Niemal od początku swojej działalności artystycznej związał się z filmem polskim. Znakomite warunki zewnętrzne – przystojny wysoki blondyn o szlachetnych rysach i postawie – natychmiast uplasowały go w gronie chętnie obsadzanych aktorów. Najczęściej grywał ludzi prawych, szlachetnych, często w konflikcie z otoczeniem i z sobą samym. W 1958 roku zadebiutował rolą „Czarnego” w Zamachu J. Passendorfera. Na początku kariery filmowej grał także u K. Kutza (Sypniewski w Krzyżu Walecznych, Piotr w Ludziach z pociągu). W Zaduszkach T. Konwickiego (1961) zagrał „Satyra”, młodego żołnierza oddziału NSZ, będącego w konflikcie ze swoim dowódcą. W 1964 roku zagrał milicjanta w filmie J. Dziedziny Rachunek sumienia, którego akcja rozgrywa się w Szczecinie. W cyklu nowel opartych na światowej klasyce, zrealizowanych pod koniec lat sześćdziesiątych przez TVP, zagrał romantycznych młodzieńców, m.in. u A. Żuławskiego (Mucjusz w Pieśni triumfującej miłości) i J. Zarzyckiego (Gaston Rousset w Zmartwychwstaniu Offlanda). Wystąpił jako radiotelegrafista Jacek w pierwszym odcinku serialu wszech czasów, w Stawce większej niż życie. W 1978 roku stworzył kreację swego życia, Stanisława Połanieckiego, w serialu Rodzina Połanieckich J. Rybkowskiego. W rodzinne strony powrócił na krótko w latach osiemdziesiątych w związku z realizacją serialu Republika Ostrowska Z. Kuźmińskiego. Wystąpił w ponad 20 filmach fabularnych, telewizyjnych i w serialach. Potem grywał wyłącznie w teatrze. Do śmierci pracował jako aktor i reżyser na deskach Teatru Polskiego w Szczecinie.

Zmarł 7 grudnia 1993 roku w Szczecinie po długiej chorobie. Został pochowany 13 grudnia na Cmentarzu Centralnym (kw. 18A-10-10).

• 
  Strona z „Kuriera Szczecińskiego” z dn. 28 listopada 2008 roku z artykułem Katarzyny Stróżyk o Andrzeju Mayu
• 
  Dyrektor Andrzej May (ze zbiorów Bogdana Bombolewskiego)

Teatr (Szczecin)

Tytuł	Autor	Reżyseria	Forma twórczości	Postać	Teatr	data premiery
Psie czasy, sierżancie...	Ira Lewin, Mac Hyman	Zbigniew Bogdański	obsada aktorska	porucznik Backer	Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	19 października 1962
Maison de France	Bohdan Drozdowski	Ryszard Sobolewski	obsada aktorska	radiotelegrafista Gerard	Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	24 stycznia 1963
Hamlet	William Shakespeare	Aleksander Rodziewicz	obsada aktorska	Laertes	Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	19 kwietnia 1963
Szachy	Stanisław Grochowiak	Andrzej May	scenariusz, reżyseria, obsada aktorska	Człowiek; Żołnierz	Teatr Polski	16 września 1984
Ja, Polak beznadziejny	Jan Lechoń	Andrzej May	wybór i układ tekstów, reżyseria, recytacje		Teatr Polski (Scena Mała)	15 grudnia 1984
Dom otwarty	Michał Bałucki	Ewa Kołogórska	obsada aktorska	Alfons Fikalski	Teatr Polski	8 marca 1985
Sługa Don Kichota	Wojciech Bąk	Andrzej May	reżyseria, obsada aktorska	Dyrektor	Teatr Polski	7 grudnia 1985
Wiśniowy sad	Antoni Czechow	Aleksander Wilkin	obsada aktorska	Jermołaj Łopachin	Teatr Polski	19 października 1986
Życie jest snem	Pedro Calderon de la Barca	Andrzej May	reżyseria		Teatr Polski	27 marca 1987
Czarujący łajdak	Pierre Chesnot	Bogusława Czosnowska	obsada aktorska	Franciszek Dumoulin	Teatr Polski	31 maja 1987
Obrona Sokratesa	Platon	Andrzej May	reżyseria		Teatr Polski	10 października 1987
Mandat	Nikołaj Erdman	Aleksander Wilkin	obsada aktorska	Narcyz Szmaragdowicz Krankin	Teatr Polski	15 listopada 1987
Idiota	Fiodor Dostojewski	Andrzej May	reżyseria, obsada aktorska	Myszkin	Teatr Polski	27 marca 1988

Na scenie

fot. Grażyna Wyszomirska (z arch. Teatru Polskiego)

• 
  Teresa Wierzbowska (Klaudyna) i Andrzej May (Radiotelegrafista Gerard) w spektaklu Maison de France (1963)
• 
  Ludmiła Legut (Gizelle) i Andrzej May (Radiotelegrafista Gerard) w spektaklu Maison de France (1963)
• 
  Teresa Wierzbowska (Klaudyna) i Andrzej May (Radiotelegrafista Gerard) w spektaklu Maison de France (1963)

• 
  Teresa Wierzbowska (Klaudyna) i Andrzej May (Radiotelegrafista Gerard) w spektaklu Maison de France (1963)
• 
  Od lewej: Bohdan A. Janiszewski (Hrabia) i Andrzej May (Człowiek) w spektaklu Szachy (1984)
• 
  Jako Fikalski w Domu otwartym (1985) - fot. Jacek Fijałkowski

• 
  Od lewej: Andrzej May (Dyrektor) i Andrzej Oryl (Poeta) w spektaklu Sługa Don Kichota (1985)

Radio - słuchowiska PR Szczecin

Tytuł słuchowiska	Autor	Reżyseria	Adaptacja radiowa	Data pierwszej emisji	Godzina emisji
Dziś jest czas... (cykl: Teatr Minimum)	Czesław Czerniawski	Juliusz Burski		29 listopada 1962	16.15
Leonce i Lena	Georg Buchner	Juliusz Burski	Juliusz Burski	17 grudnia 1962	19.25
Nigdzie nie można się schować (cykl: Teatr Minimum)	Ewa Białous	Juliusz Burski		22 grudnia 1962	16.15
Morze w poezji staropolskiej	wiersze róznych autorów	Juliusz Burski	Zofia Burska	18 czerwca 1963	22.15
Dokąd prowadzą schody	Czesław Czerniawski	Juliusz Burski		29 czerwca 1963	11.30
Było to w Askalonie, czyli legenda o trzech królach	Rudolf Hagelstange	Waldemar Modestowicz	Waldemar Modestowicz, Ewa Skrzynecka	25 grudnia 1989	22.50

Andrzej May (Jacek) i Stanisław Mikulski (por. Kloss) w I odc. serialu Stawka większa niż życie

Nagrody

• 1976 – „Srebrny Pierścień” za najwybitniejszą rolę na scenach w Łodzi

Odznaczenia

• 1973 – Zasłużony Działacz Kultury

Bibliografia

• Andrzej Androchowicz, Filmowe kariery kaliszan, „Rocznik Kaliski” t. XXXI, Kalisz 2005
• Encyklopedia Szczecina t. I A-O (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
• Stanisław Janicki, Polskie filmy fabularne 1902-1988, Warszawa 1990
• Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia, Szczecin 2009
• Leksykon polskich filmów fabularnych (pod red. Jana Słodowskiego), Warszawa 1997
• Jan F. Lewandowski, 100 filmów polskich, Katowice 1997
• Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. Ziemia kaliska (pod red. Danuty Wańki, autor hasła Andrzej Androchowicz), Kalisz 2007
• Zdzisław Sośnicki, 40 lat teatrów dramatycznych Szczecina (opracowanie części dokumentacyjnej Ryszard Markow i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, Szczecin 1985
• Katarzyna Stróżyk, Dosadny wrażliwiec, „Kurier Szczeciński” z dn. 28 listopada 2008

Inne źródła

• Dokumenty ze zbiorów Andrzeja Androchowicza
• Fotografie z archiwum Teatru Polskiego w Szczecinie
• Materiały ze zbiorów Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
• Nekrologi w prasie („Kurier Szczeciński” 1993 nr 238)
• Roczniki „Filmowego Serwisu Prasowego”
• Strona internetowa II Liceum Ogólnokształcącego im. T. Kościuszki w Kaliszu

Autor opracowania: Andrzej Androchowicz