Zdzisław Tobiasz

Zdzisław Tobiasz
aktor, reżyser
brak zdjecia
Data urodzenia	13 maja 1926
Miejsce urodzenia	Nowe Miedze
Data śmierci	17 października 2022
Miejsce śmierci	Skolimów

Zdzisław Tobiasz (1926-2022) – aktor, reżyser

Życiorys

Zdzisław Tobiasz urodził się 13 maja 1926 roku w Nowych Miedzach k. Sieradza. Po wojnie mieszkał w Łodzi. W 1947 roku zdał maturę. Przypadkowo w gazecie przeczytał o zapisach do szkoły teatralnej. Został przyjęty na Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi. Studiował m.in. pod kierunkiem Leona Schillera, za którym wraz z innymi studentami z rocznika wkrótce przeniósł się do Warszawy. Na scenie zadebiutował 8 stycznia 1949 roku epizodem w Psie ogrodnika Lope de Vegi w warszawskim Teatrze Placówka (filia łódzkiego Teatru Wojska Polskiego). Studia ukończył na Wydziale Aktorskim warszawskiej PWST.

Niemal całe swoje życie aktorskie związał z warszawskim Teatrem Ateneum, do którego został zaangażowany w 1951 roku. Na scenie tego teatru grał prawie 40 lat (1951-1957 i 1961-1991). Był także aktorem Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie (1957-1958) oraz Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1958-1960). Grał i reżyserował w Teatrze Telewizji.

Ze scenami Szczecina związany był dwukrotnie. Po raz pierwszy w sez. 1950/51, jeszcze jako student PWST. Po raz drugi grał w sez. 1960/61 w Państwowych Teatrach Dramatycznych. Wówczas także reżyserował.

Wystąpił w kilku filmach fabularnych, m.in. jako Banschutz w Ludziach z pociągu (1961), Niemiecki żandarm w Jak być kochaną (1962), Nieuprzejmy kelner w Gangsterach i filantropach (1962), Kolejarz w Życie raz jeszcze (1964), Komandor Valdi w Agencie nr 1 (1971), Stolarek w Wolnym strzelcu (1981), Aktor w Dolinie Issy (1982). Grał w serialach Przyłbice i kaptury (1985) i w Dekalogu (1987). Znakomitą kreację, która przyniosła mu wielką popularność, stworzył w roli majora Wołczyka w serialu 07 zgłoś się (1976-1987).

Obdarzony ciepłym, charakterystycznym głosem już na początku swojej kariery aktorskiej związał się z Teatrem Polskiego Radia, do którego zaprosił go reżyser Zbigniew Kopalko. W radiu stworzył wiele niezapomnianych kreacji. W uznaniu zasług, w 1991 roku otrzymał prestiżową nagrodę Złotego Mikrofonu.

Już w połowie lat pięćdziesiątych za sprawą Zofii Dybowskiej-Aleksandrowicz został aktorem dubbingu. Swojego głosu użyczał m.in. w filmach Wehikuł czasu (1960), Dwunastu gniewnych ludzi (1973), serialach, m.in. Belfegor, czyli upiór Luwru (TVP 1965), Kobieta w bieli, Sześć żon Henryka VIII (TVP 1973), Elżbieta królowa Anglii (TVP 1973), Pogoda dla bogaczy (TVP 1978), Hotel Polanów i jego goście (TVP 1982) Piotr Wielki (TVP 1986), oraz w spektaklach Teatru Telewizji na Świecie. Wybitną kreację Soamesa Forsyte'a (Eric Porter) stworzył w serialu Saga rodu Forsyte'ów (TVP 1970). Rola ta przeszła do historii polskiego dubbingu jako największe osiągniecie w tej dziedzinie filmowej.

Aktor był również uznanym pedagogiem. Z wyższym szkolnictwem teatralnym związał się już w 1951 roku. Początkowo jako adiunkt wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1951-1955), a potem w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej jako starszy asystent (1975-1977) i starszy wykładowca (1989-1995).

Zmarł 17 października 2022 roku w Domu Aktora Weterana w Skolimowie.

Twórczość teatralna (Szczecin)

Tytuł	Autor	Reżyseria	Forma twórczości	Postać	Teatr	Data premiery
Rewizor	Mikołaj Gogol	Hugon Moryciński	obsada aktorska	Iwan Kuźmicz Szpiekin	Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)	7 listopada 1950
Śnieżek	Walentina Lubimowa	Tadeusz Żuchniewski	obsada aktorska	Tompson	Państwowy Teatr Polski	2 grudnia 1950
Statek Derbent	Jurij Krymow	Zespół	asystent reżysera		Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)	1 maja 1951
Manon Lescaut	Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta	Zdzisław Tobiasz	reżyseria, obsada aktorska	Komendant wyprawy	Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)	13 grudnia 1960 (prapremiera); 31 grudnia 1960
Opera za trzy grosze	Bertolt Brecht	Zdzisław Tobiasz	inscenizacja, opracowanie dramaturgiczne tekstu, reżyseria		Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	23 marca 1961
Fircyk w zalotach	Franciszek Zabłocki	Zdzisław Tobiasz	reżyseria		Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)	21 kwietnia 1961
Sto dni małżeństwa	Marta Gergely	Zdzisław Tobiasz	reżyseria, obsada aktorska	Sędzia	Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)	1 czerwca 1961
Kuglarze	Zdzisław Skowroński	Zdzisław Tobiasz	reżyseria, obsada aktorska	Baron	Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)	12 września 1961

Nagrody

• 1991 – Złoty Mikrofon

Odznaczenia

• 1955 – Medal 10-lecia PRL
• 1974 – Złoty Krzyż Zasługi
• 1977 - Zasłużony Działacz Kultury
• 1977 – Odznaka Honorowa m. st. Warszawy
• 1979 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• 1984 – Medal 40-lecia PRL
• 1988 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Bibliografia

• Almanach sceny polskiej 1960/1961 (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962

Inne źródła

• Materiały ze zbiorów Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie

Autor opracowania: Andrzej Androchowicz