Breakwater (zespół muz.)
Breakwater – zespół jazzowy
Historia
Historia zespołu Breakwater sięga jesieni 1978 roku. W szczecińskim klubie „Pinokio” doszło wówczas do spotkania saksofonisty Krzysztofa Medyny, który po dwuletnim pobycie w Szwecji powrócił do Szczecina, i pianisty Andrzeja Winnickiego, który na czele zespołu Antidotum koncertował w klubie. Obaj muzycy, mający podobne zainteresowania, choć inne doświadczenia muzyczne, zadecydowali o powołaniu do życia nowej formacji jazzowej. Stanęli też na jej czele. Wkrótce do grupy dołączyli dawni członkowie Antidotum – Marek Kazana (saksofon), Jacek Głowacki (instr. perkusyjne) i Roman Rączy (perkusja), oraz nowy muzyk – Bogusław „Fuciek” Fortunka (gitara basowa). Kilka miesięcy później grupa przyjęła nazwę Breakwater. Muzyka zespołu oscylowała pomiędzy jazz-rockiem a fusion. Kompozytorem większości repertuaru był Andrzej Winnicki. Niemal od początku celem muzyków było osiągnięcie statusu pierwszej profesjonalnej grupy jazzowej w Szczecinie. W klubie „Trans” muzycy rozpoczęli przygotowania do udziału zespołu w festiwalu Jazz nad Odrą we Wrocławiu. Ze względu na pokrywający się z zaliczeniami i egzaminami termin występu na festiwalu, studiujący na Politechnice Szczecińskiej Jacek Głowacki podjął decyzję o wycofaniu się z grupy.
W marcu 1979 roku, już jako kwintet, Breakwater wystąpił na wrocławskim festiwalu, zdobywając główną nagrodę w kategorii zespołowej. Jednocześnie Krzysztof Medyna został uznany za najlepszego instrumentalistę festiwalu (ex aequo z grającym na tubie wrocławianinem Dominikiem Wittem). Był to pierwszy od wielu lat przypadek, gdy członkowie jednego zespołu zdobyli aż dwie główne nagrody. Niedługo po wygraniu festiwalu Jazz nad Odrą do zespołu dołączył perkusista Stanisław Kasprzyk, który wszedł na miejsce Romana Rączego.
Po pierwszych sukcesach grupa, pod patronatem Szczecińskiej Agencji Artystycznej i z nowym perkusistą, dokonała licznych nagrań dla rozgłośni radiowych w Szczecinie, Opolu, Lublinie i w Bydgoszczy. W lipcu zespół wziął udział w koncercie „Jazz by Night” w ramach I Muzycznego Campingu w Lubaniu. W październiku grał w Domu Kultury „Kolejarz” w Gorzowie, a także na Międzynarodowej Wiośnie Estradowej w Poznaniu (1979). W tym samym roku zespół dokonał ponownej zmiany perkusisty. Stanisława Kasprzyka zastąpił Józef Eliasz. Na początku lat osiemdziesiątych Breakwater koncertował w klubach jazzowych w Polsce, m.in. w słynnym warszawskim Akwarium, Studenckim Centrum Kultury Pomorskiej Akademii Medycznej „Trans” w Szczecinie oraz na festiwalach Pomorska Jesień Jazzowa i Jazz Jamboree. Zespół wystąpił także za granicą – w klubie „Parnas” w Pradze (Czechosłowacja) i w klubie jazzowym w Odessie (ZSRR).
Obok działalności jazzowej, członkowie kwintetu podjęli się także działalności komercyjnej, dzięki której można było dokonać zakupu niezbędnych instrumentów muzycznych. W lutym 1979 roku członkowie zespołu podpisali intratny kontrakt na występy z Jerzym Połomskim. Akompaniując popularnemu piosenkarzowi, Breakwater w rozszerzonym składzie m.in. o skrzypka Piotra Puta, grał na trasach w Polsce dwa razy w miesiącu po pięć dni, po dwa koncerty dziennie w okresie od lutego 1979 do listopada 1981. Zespół wziął również udział w trasach koncertowych po Czechosłowacji, NRD i po Związku Radzieckim. W latach 1980-1981 uczestniczył także w sesjach nagraniowych muzyki do przedstawień w szczecińskich teatrach.
Skład zespołu Breakwater
- Krzysztof Medyna – lider, saksofon sopranowy i tenorowy
- Andrzej Winnicki – lider, fortepian, fortepian elektryczny
- Marek Kazana – saksofon altowy
- Bogusław „Fuciek” Fortunka – gitara basowa
- Roman Rączy – perkusja
- Stanisław Kasprzyk – perkusja
- Józef Eliasz – perkusja
-
Przed Festiwalem Jazz nad Odrą '79. Od lewej stoją: Krzysztof Medyna, Roman Rączy, Bogusław Fortunka, Marek Kazana. Na pierwszym planie Andrzej Winnicki -
Wycinek prasowy (marzec 1979)
-
Od lewej: Andrzej Winnicki, Stanisław Kasprzyk, Bogusław Fortunka, Krzysztof Medyna i Marek Kazana -
Materiały promocyjne Szczecińskiej Agencji Artystycznej. Od lewej Andrzej Winnicki, Marek Kazana, Krzysztof Medyna, Bogusław Fortunka, Piotr Put - fot. Marek Karewicz
-
Na Międzynarodowej Wiośnie Estradowej w Poznaniu (maj 1979) -
Jazz w Filharmonii Szczecińskiej. Program (czerwiec 1979)
Nagrania do spektakli teatralnych (Szczecin)
| Tytuł | Autor | Muzyka | Reżyseria | Teatr | Data premiery |
|---|---|---|---|---|---|
| Fachowcy | Jonasz Kofta, Stefan Friedman | Jacek Mikuła | Jerzy Gruza | Teatr Współczesny | 19 września 1980 |
| Porwanie w Tiutiurlistanie | Wojciech Żukrowski | Jan Szyrocki | Bohdan Radkowski | Teatr Lalek „Pleciuga" | 14 października 1981 |
Koncerty i ważniejsze imprezy muzyczne w Polsce (wybór)
- 1979 – XVI Festiwal Jazz nad Odrą (koncerty konkursowe) - Dom Kultury Budowlanych, Wrocław (22-23 marca)
- 1979 – XVI Festiwal Jazz nad Odrą (koncert laureatów) - Hala Ludowa, Wrocław (24 marca)
- 1979 – Międzynarodowa Wiosna Estradowa - Poznań (5-8 maja) - udział w koncercie „Promocje jazzowe”
- 1979 – Jazz w Filharmonii - Filharmonia Szczecińska, Szczecin (1-2 czerwca)
- 1979 – I Muzyczny Camping - Lubań (11-14 lipca) - udział w koncercie „Jazz by Night” (13 lipca)
- 1979 – Dom Kultury „Kolejarz” - Gorzów (12 października)
- 1980 – I Poznańskie Dni Komedy - Poznań (11-12 kwietnia)
- 1980 – Studenckie Centrum Kultury „Trans” - Szczecin
- 1980 – II Muzyczny Camping - Lubań (6 lipca) - udział w koncercie „Jazz II”
- 1980 – VI Pomorska Jesień Jazzowa – Bydgoszcz (29 listopada)
Nagrody i wyróżnienia
- 1979 – I nagroda (+ 15 tys. zł) dla zespołu na XVI Festiwalu Jazz nad Odrą we Wrocławiu
- 1979 – I nagroda (+ 6 tys. zł) w kategorii solista dla Krzysztofa Medyny na XVI Festiwalu Jazz nad Odrą we Wrocławiu
Breakwater w USA
W grudniu 1981 roku zespół Breakwater wraz z Jerzym Połomskim i innymi polskimi artystami planował odbyć tournée po Stanach Zjednoczonych. W skład szczecińskiej grupy akompaniującej Połomskiemu mieli wejść Krzysztof Medyna (ts, as), Andrzej Winnicki (p, el-p), Boguslaw „Fuciek” Fortunka (bg), Janusz Weiss (kbds), Zbigniew Kaute (g), Piotr Put (v) i Zbigniew Nowak (dr). Plany pokrzyżowało wprowadzenie stanu wojennego w Polsce. Ze względu na wiek poborowy Piotr Put nie otrzymał paszportu. Pozostałym muzykom udało się wyjechać do USA w styczniu 1982 roku. Podczas trzymiesięcznej trasy koncertowej polscy artyści wystąpili w 11 stanach. Po około półrocznym pobycie w Stanach Zbigniew Kaute, Zbigniew Nowak i Janusz Weiss wrócili do Polski. Krzysztof Medyna, Andrzej Winnicki i Bogusław Fortunka podjęli decyzję o pozostaniu w Stanach na stałe. Tu zajęli się indywidualną działalnością muzyczną.
W 1993 roku liderzy Breakwater podjęli decyzję o reaktywowaniu grupy, tym razem w polsko-amerykańskim składzie. Do pracy w zespole zaprosili gitarzystę Holdena Nagelberga i perkusistę Dave'a Anthony'ego. Breakwater występował w popularnych nowojorskich klubach „The Five Spot”, „Bar 55”, „Zanzibar”, „Club Bene”, „Down Town” i „Van Gogh’s Ear”.
Pięć lat później zespół przystąpił do nagrywania w firmie fonograficznej J-Bird Records swojej debiutanckiej na amerykańskim rynku płyty In the Bush. Jej producentem , a także kompozytorem większości utworów był Andrzej Winnicki. W nagraniu płyty gościnnie udział wzięli dwaj światowej sławy muzycy – basista Mark Egan (Pat Metheny Group) i perkusista Rodney Holmes (Carlos Santana Group). Nagrań dokonano w Just In Dreams Studios South Orange w Nowym Jorku. Tuż przed wydaniem płyty okazało się, że już w latach 70-tych działała w Stanach, i wydawała płyty, rhythm & bluesowa grupa o tej samej nazwie. Z legalnego punktu widzenia zespół zmuszony był do zmiany nazwy. W drodze kompromisu wybrano nazwę Electric Breakwater. Nazwa ta nawiązywała do formacji, którą szczecińscy muzycy na krótko powołali do życia pod koniec swojego pobytu w Polsce. Pod egidą bydgoskiego oddziału PSJ, zespół Electric Breakwater, w innym składzie i repertuarze niż oryginalny Breakwater, uczestniczył w Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu.
-
Materiał promocyjny zespołu na rynku amerykańskim -
Electric Breakwater w The Five Spot Club na Manhattanie (maj 1997)
- 1999 In The Bush J-Bird Records B00004TLWX (wydanie 7 lutego 2000)
W 2002 roku Krzysztof Medyna i Andrzej Winnicki utworzyli Kwintet Komeda Project. Zespół istnieje do dziś.
W dniu 31 lipca 2015 roku, po długiej i ciężkiej chorobie, zmarł w Roselle Park w stanie New Jersey (USA) pierwszy basista zespołu Breakwater, Bogusław „Fuciek” Fortunka.
We wrześniu 2022 roku nakładem wytwórni GAD Records ukazała się pierwsza polska płyta z archiwalnymi nagraniami zespołu z lat 1979-1980.
- 2022 Breakwater (nagrania archiwalne z lat 1979-1980) GAD Records GAD CD 209
-
Andrzej, główny kompozytor zespołu, z wydanym w 2022 roku kompaktem Breakwater -
2nd Greenpoint Jazz Festival, Nowy Jork (czerwiec 2025)
W 2023 roku zespół wydał płytę, o której krytyk, Dionizy Piątkowski, pisał: Teraz Breakwater i WM Records albumem „Breakwater – Live in New York City 1993-95” przypominają fragmenty koncertowych nagrań, jakie zespół zarejestrował na nowojorskich koncertach w połowie lat 90-tych. To znakomity dokument jednego z najciekawszych zespołów fusion.
- 2023 Live In New York City 1993-95 (nagrania archiwalne) WM Records WMD 0-358852-5
Zapowiedzi koncertów w klubach amerykańskich (źródło tygodnik „Village Voice”)
Koncerty i ważniejsze imprezy muzyczne w USA (wybór)
- 1993 – Klub Fireplace – Nowy Jork (3 czerwca)
- 1993 – „Noc Świętojańska” - Klub Deco, Nowy Jork (19 czerwca)
- 1994 – Polish Jazz Festival in the USA - Nowy Jork, Chicago (listopad)
- 1996 – Klub The Five Spot - Nowy Jork (3 marca)
O zespole w prasie polskiej i amerykańskiej
- XVI Festiwal Jazz nad Odrą 1979
- (...) W czasie niektórych występów, dominowały aranżowane w całości produkcje, stąd ucieczka od eksperymentów i oryginalnych pierwiastków, posługiwanie się rozmaitymi banalnymi „patentami”. Sztandarowym przykładem takiej postawy był szczeciński Breakwater – skądinąd odosobniony w swej konwencji jazzrockowej, zespół ten należał niewątpliwie do najbardziej sprawnych, ale mógł budzić respekt raczej jako grupa rockowa niż jazzowa. (Wiesław Królikowski, Rośnie nowa generacja, „Jazz” 1979 nr 5, s. 7)
- (...) Laureaci pierwszej nagrody na co dzień tworzyli zespół akompaniujący wówczas topowemu piosenkarzowi Jerzemu Połomskiemu. Mimo że byli to dobrzy muzycy i jazzmani, to jury miało im za złe to niejazzowe granie. Mowa tu o zwycięzcach konkursu, szczecińskim zespole Breakwater. (Bogusław Klimsa, Wojciech Siwek, Jazz nad Odrą 1964-2014 t. I, Wydawnictwo c2, Wrocław 2014, s. 89)
- (...) Break Water ze Szczecina: po latach działalności Krzysztofa Medyny święci sukces zarówno zespołowy, jak indywidualny. Zespołowo zresztą zasłużyli się także inni członkowie kwintetu, grającego zelektryfikowany, inspirowany grą Chicka Corei jazz. (Jan Poprawa, Jazz nad Odrą, „Polityka” z 1979)
- Klub Trans Szczecin
- (...) Bardzo ciekawie wypadła konfrontacja muzyki Miami Jazz Quintetu z występem grupy Breakwater. Szczecinianie, którzy wygrali ubiegłoroczny festiwal „Jazz nad Odrą” przedstawili jazz pozostający w nurcie europejskim – bardziej intelektualny, wyważony, zaaranżowany. Zespół Breakwater jeszcze przed rokiem stanowił wielką niewiadomą i trudno było prorokować na temat jego dalszych losów. Natomiast dziś możemy już stwierdzić, że doczekaliśmy się w Szczecinie grupy grającej jazz na wystarczająco wysokim poziomie, aby liczyć się w polskim świecie jazzowym. Breakwater uzyskał już własne oryginalne brzmienie. Podobało się nam zwłaszcza wykonanie 2 utworów „Pilot Pirx” i „Człowiek-pies”, z udanymi solowymi improwizacjami Medyny, Winnickiego i Kazany. (jr, Panorama jazzu, „Głos Szczeciński” z 1980)
- VI Pomorska Jesień Jazzowa 1980
- (...) Festiwalowe emocje rozpoczęły się jednak dopiero w czasie występu grupy Breakwater... Wydawało się, że właśnie ta grupa zdobędzie główną nagrodę festiwalu przyznawaną przez publiczność - „Klucz do kariery” - ale wystąpił Stanisław Sojka... (Wiesław Królikowski, Wiadomości i relacje, „Jazz” 1981 nr 2, s. 4)
- 1st Polish Jazz Festival
- (...) Reaktywowana przed rokiem grupa Breakwater przeżywa swoją druga młodość dzięki nareszcie prawdziwej sekcji rytmicznej - Holden Nagelberg (b) i Matt Miller (dr). „Falochroniarze” wykazali daleko posunięty profesjonalizm zarówno w podawaniu trudnych rytmicznie tematów, w większości kompozycji pianisty, Andrzeja Winnickiego, jak i solach polskich liderów, w tym saksofonisty Krzysztofa Medyny. Grupa podobała się publiczności i muzykom. Jacek Puchalski, 1st Polish Jazz Festival, „Jazz Forum” 1994 nr 3, s. 21)
-
„Jazz Forum” 1994 nr 3 -
1997 -
„Kurier Plus. Polish Weekly Magazine” 2000 nr 292 -
Warto posłuchać
Warto zobaczyć
Bibliografia
- Krystian Brodacki, Historia jazzu w Polsce, PWM Edition, Kraków 2010
- Polska prasa jazzowa („Jazz”, „Jazz Forum”)
Inne źródła
- Informacje uzyskane od Krzysztofa Medyny i Andrzeja Winnickiego. Zdjęcia ze zbiorów obu muzyków
