Edward Newada

	Edward Newada
	aktor i śpiewak operetkowy, artysta estradowy
	brak zdjecia
	brak zdjecia
Data urodzenia	23 września 1922
Miejsce urodzenia	Poznań
Data śmierci	28 października 2001
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 2B-11-1)
Lokalizacja grobu	zobacz na mapie

Edward Newada (1922-2001) – aktor i śpiewak operetkowy, artysta estradowy

Życiorys

Edward Newada (wł. Edward Newada-Skrobański) urodził się 23 września 1922 roku w Poznaniu. W 1939 roku zdobył średnie wykształcenie muzyczne.

Po wybuchu wojny uczęszczał na prywatne lekcje. W latach 1940-1941 był więźniem obozu koncentracyjnego w Dachau. Po zwolnieniu, aż do zakończenia wojny, uczęszczał do Szkoły Muzycznej przy Operze Poznańskiej. W 1945 roku wygrał konkurs dla młodych talentów, zorganizowany przez Rozgłośnię Polskiego Radia w Poznaniu. Jako laureatowi konkursu zaproponowano mu współpracę z Operetką Poznańską i z Teatrem im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu.

Do Szczecina przyjechał w 1946 roku. Początkowo podjął współpracę z lokalną rozgłośnią radiową. Występował m.in. ze słynną orkiestrą rozgłośni szczecińskiej kierowaną przez Władysława Górzyńskiego. Później współpracował z Teatrem Komedia Muzyczna, Centralnym Biurem Koncertowym (1946-1949) i Przedsiębiorstwem Imprez Artystycznych „Estrada” (1950-1957). W 1956 roku zdał egzamin kwalifikacyjny dla artystów estrady.

Od 1956 do 1976 roku związany był z Operetką Szczecińską (późniejszy Państwowy Teatr Muzyczny). Przez ponad 20 lat był jej solistą i etatowym amantem. Zagrał w 52 przedstawieniach, w których zaśpiewał aż 48 głównych partii. Wystąpił u boku m.in. Ireny Brodzińskiej, Haliny Mickiewiczówny, Wandy Polańskiej, Edmunda Waydy, Antoniego Kaczorowskiego, Ryszarda Karczykowskiego, Joachima Lamży, Jacka Nieżychowskiego. W 1973 roku za rolę Kuzkina w komedii muzycznej Aniuta szczecińska publiczność uhonorowała go swoją najwyższą nagrodą – Bursztynowym Pierścieniem.

W latach 1962-1964 występował również dla Polonii w USA. Był autorem wspomnień o działalności Szczecińskiej Estrady, które ukazały się w 1986 roku w zbiorowej publikacji Pionierskie lata kultury szczecińskiej.

Zmarł 28 października 2001 roku w Szczecinie. Został pochowany 2 listopada na Cmentarzu Centralnym (kw. 2B-11-1).

Działalność artystyczna (Szczecin)

Teatr i estrada

Tytuł	Kompozytor	Autor / Autor libretta	Reżyseria	Postać	Teatr	Data premiery
Wiele hałasu o nic	Marek Andrzejewski	William Shakespeare	Zbigniew Sawan	Baltazar	Państwowy Teatr Polski	22 stycznia 1949
Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach)	różni kompozytorzy	Janusz Cegiełła, Bolesław Rajkowski (autorzy układu)	Ryszard Pietruski	obsada aktorska	Państwowa Organizacja Imprez Artystycznych ARTOS	1952
Miłość, humor i piosenka (program estradowy)	różni kompozytorzy	różni autorzy		obsada aktorska	Estrada Szczecińska	1955 (trasa objazdowa) - Świnoujście, Wolin, Gryfice, Trzebiatów, Kołobrzeg, Białogard, Łobez, Świdwin, Połczyn, Drawsko, Złocieniec, Wałcz, Piła, Złotów, Człuchów
Kraina uśmiechu	Franz Lehár	Ludwig Herzer, Fritz Löhner-Beda	Edmund Wayda	Gustaw, hr. Pottenstein, porucznik dragonów	Operetka Szczecińska Towarzystwa Miłośników Teatru Muzycznego	25 stycznia 1957
Cnotliwa Zuzanna	Jean Gilbert	Georg Okonkowski	Edmund Wayda	Rene Boislurette, porucznik	Operetka Szczecińska Towarzystwa Miłośników Teatru Muzycznego	31 grudnia 1957
Zemsta nietoperza	Johann Strauss syn	Karl Haffner, Richard Genèe wg sztuki Das Gefängnis Rodericha Benedixa i wodewilu La Réveillon Henriego Meilhaca i Ludovica Halévy'ego	Edmund Wayda	Alfred	Państwowa Operetka	marzec 1958
Wyspa hibiskusów	Edmund Borowski, Michał Dąbrowski	Aleksander Jadźwing	Aleksander Fogiel	Picke Bressler, radiotelegrafista	Państwowa Operetka	1 września 1958
Wiktoria i jej huzar	Paul Ábrahám	Alfred Grünwald, Fritz Löhner-Beda, Emmerich Földes	Edmund Wayda	Stefan Koltay, rotmistrz huzarów	Państwowa Operetka	1 grudnia 1958
Skok w Nowy Rok - Jak się bawić, to się bawić (impreza sylwestrowa)	rózni kompozytorzy	różni autorzy		obsada aktorska	Państwowa Operetka i Estrada Szczecińska	31 grudnia 1958 (sala Klubu ZBM)
Tysiąc i jedna noc	Johann Strauss syn	Leo Stein, Carl Lindau	Witold Zdzitowiecki	Eddin, ochmistrz dworu	Państwowa Operetka	29 marca 1959
Księżniczka czardasza	Emmerich Kálmán	Leo Stein, Bella Jenbach	Edmund Wayda	Edwin	Państwowa Operetka	18 czerwca 1959
Bal w operze	Richard Heuberger	Victor Léon, Heinrich von Waldberg	Zenon Laurentowski	Jerzy Dumenil	Państwowa Operetka	22 pażdziernika 1959
Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale	Karol Kurpiński	Jan Nepomucen Kamiński	Janusz Obidowicz	Pan Pysznicki	Państwowa Operetka	2 marca 1960
Kwiat Hawai	Paul Ábrahám	Alfred Grünwald, Fritz Löhner-Beda, Emmerich Földes	Henryk Lotar	John Buffy	Państwowa Operetka	18 maja 1960
Król włóczęgów	Rudolf Friml	Justin Huntley McCarthy	Jerzy Ronard-Bujański	Francois Villon	Państwowa Operetka	28 września 1960
Bajadera	Emmerich Kálmán	Julius Brammer i Alfred Grunwald	Henryk Lotar	Napoleon Saint Cloche	Państwowa Operetka	14 grudnia 1960
Zamek na Czorsztynie, czyli „Benvenuto”	Wawrzyniec Krasiński	Karol Kurpiński	Henryk Lotar	Wojomir Buczacki; Kuglarz	Państwowa Operetka	18 marca 1961
Rozkoszna dziewczyna	Ralph Benatzky	Ralf Benatzky wg farsy La petite chocolatière Paula Gavaulta; Julian Tuwim (adaptacja)	Edmund Wayda	Hektor	Państwowa Operetka	16 maja 1961
Baron cygański	Johann Strauss syn	Ignaz Schnitzler	Edmund Wayda	Sandor Barinkay; Ottokar, syn Mirabelli	Państwowa Operetka	4 października 1961
Błękitna maska	Fred Raymond	Heinz Hentschke	Hans Salomon (NRD)	Dal Vegas	Państwowa Operetka	29 marca 1962
Swobodny wiatr	Izaak Dunajewski	Wiktor Winnikow, Władimir Kracht, Wiktor Tipot	Miroslav Kratochvil (Czechosłowacja)	Marko; George Stan	Państwowa Operetka	25 września 1962
Jutro pogoda	Józef Talarczyk	James Avery Hopwood	Henryk Cajzel	Filip Awans	Państwowa Operetka	2 października 1962
Życie paryskie	Jacques Offenbach	Władysław Krzemiński wg Henri Meilhaca i Ludovica Halévy	Ewa Kołogórska	Baron de Gondremark	Państwowa Operetka	16 czerwca 1964
Wesoła wdówka	Franz Lehar	Victor Léon i Leo Stein	Edmund Wayda	Raoul de Saint Brioche	Państwowa Operetka	14 października 1964
Panna wodna	Jerzy Lawina Świętochowski	Józef Słotwiński, Walery Jastrzębiec	Beata Artemska	Mr. Bob	Państwowa Operetka	3 lutego 1965
Czerwony Kapturek	Władysław Szpilman	Marian Niewiarowski	Maria Billiżanka	Wilk	Państwowa Operetka	27 kwietnia 1965
Paganini	Franz Lehár	Paul Knepler, Ben Jenbach	Tadeusz Laskowski	Bartucci, impresario Paganiniego; Markiz Giacomo Pimpinelli, szambelan dworu	Państwowa Operetka	30 września 1965
My Fair Lady	Frederic Loewe	Alan Jay Lerner wg komedii George'a Bernarda Shawa Pigmalion	Emil Chaberski	Zoltan Karpathy	Państwowy Teatr Muzyczny	19 lutego 1966
Farfurka królowej Bony	Mieczysław Drobner	Anna Świrszczyńska	Maria Billiżanka	Król Zygmunt	Państwowy Teatr Muzyczny	21 maja 1966
Ptasznik z Tyrolu	Carl Zeller	Moritz West (Moritz Nitzelberger) i Ludwig Held wg pomysłu Fr. Bieville'a	Edmund Wayda	Hrabia Stanisław	Państwowy Teatr Muzyczny	12 października 1966
Dziękuję ci, Ewo	Stanisław Renz	Jan Majdrowicz	Edmund Wayda	Walerian Dudek	Państwowy Teatr Muzyczny	4 marca 1967
Hrabina Marica	Emmerich Kálmán	Julius Brammer, Alfred Grünwald	Edmund Wayda	Poniżek	Państwowy Teatr Muzyczny	19 lipca 1967
Nitouche	Hervé (Louis Auguste Florimond Ronger)	Henri Meilhac, Albert Millaud	Juliusz Lubicz-Lisowski	Dyrektor Teatru	Państwowy Teatr Muzyczny	21 stycznia 1968
Noc w Wenecji	Johann Strauss syn	Friedrich Zell, Richard Genèe	Tadeusz Laskowski	Stefano Barbaruccio	Państwowy Teatr Muzyczny	3 maja 1968
Dama od Maxima	Ryszard Sielicki	Antoni Marianowicz wg komedii Georges'a Feydeau	Aleksander Długosz	Ksiądz	Państwowy Teatr Muzyczny	3 września 1968
Student żebrak	Karl Millöcker	Friedrich Zell, Richard Genèe	Janusz Marzec	Ollendorf	Państwowy Teatr Muzyczny	21 grudnia 1968
Dziś do ciebie przyjść nie mogę	różni kompozytorzy, Andrzej Hundziak (oprac. muz.)	Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki	Ireneusz Kanicki	obsada aktorska m.in. w etiudach: Warta i piosenkach: A jeśli przyjdzie wiosna; Asturia	Państwowy Teatr Muzyczny	12 kwietnia 1969
Wiedeńska krew	Johann Strauss syn	Victor Léon, Leo Stein	Zofia Weissówna	Książę Ypsheim Gindelbach, minister	Państwowy Teatr Muzyczny	26 września 1969
Eksportowa żona	Stanisław Renz	Jan Majdrowicz	Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz	Michał Malinowski	Państwowy Teatr Muzyczny	20 listopada 1969
Inez (musical)	Edmund Borowski	Kazimierz Andrzej Czyżowski	Janusz Marzec	Don Pedro, przedsiębiorca na wyspie	Państwowy Teatr Muzyczny	12 marca 1970
Droga przez walkę (widowisko muzyczne)	m.in. A. Aleksandrow, A. Florkowski, L. Knipper, K. Mołczanow, A. Nowikow. W. Zacharew w oprac. Waleriana Pawłowskiego	Janusz Marzec, Walerian Pawłowski	Janusz Marzec	Żołnierz Armii Czerwonej	Państwowy Teatr Muzyczny	25 kwietnia 1970
Dzwony kornewilskie	Robert Planquette	Louis Clairville i Charles Gabet	Janusz Marzec	Pisarz	Państwowy Teatr Muzyczny	27 czerwca 1970
Gasparone	Karl Millöcker	Friedrich Zeel, Richard Genèe	Janusz Marzec	Caboleno Nasone	Państwowy Teatr Muzyczny	18 lutego 1971
Cygańska miłość	Franz Lehár	Alfred Maria Willner, Robert Bodanzky	Aleksander Długosz	Piotr Dragotin	Państwowy Teatr Muzyczny	23 maja 1971
Kraina uśmiechu	Franz Lehár	Victor Léon, Ludwig Herzen	Tadeusz Bursztynowicz	Gustaw von Pottenstein	Państwowy Teatr Muzyczny	15 grudnia 1971
Krakowiacy i Górale	Jan Stefani	Wojciech Bogusławski	Tadeusz Bursztynowicz	Morgal	Państwowy Teatr Muzyczny	19 kwietnia 1972
Hello Dolly	Jerry Herman	Michael Stewart	Bedřich Kramosil (Czechosłowacja)	Horacy Vandergelder	Państwowy Teatr Muzyczny	13 września 1972
Aniuta	Jurij Siergiejewicz Milutin	Jakub Zyskind	Władimir Kuroczkin (ZSRR)	Terentij Jerofiejewicz Kuzkin	Państwowy Teatr Muzyczny	29 grudnia 1972
Domek trzech dziewcząt	Heinrich Berté wg muzyki Franza Schuberta	Alfred Willner, Heinz Reichert wg powieści Schwammerl Rudolfa Hansa Bartscha	Tadeusz Bursztynowicz	Moritz von Schwind, malarz	Państwowy Teatr Muzyczny	18 lipca 1973
Nicole	Michael Jary	Andreas Bauer wg Ernsta Nebhuta	Tadeusz Bursztynowicz	Arno Nyberg, ojciec Eryka	Państwowy Teatr Muzyczny	28 grudnia 1973
Pancerni i pies	Benedykt Wojciech Konowalski	Maria i Janusz Przymanowscy	Tadeusz Bursztynowicz	Pułkownik	Państwowy Teatr Muzyczny	25 kwietnia 1974
Zemsta nietoperza	Johann Strauss syn	Karl Haffner, Richard Genèe wg sztuki Das Gefängnis Rodericha Benedixa i wodewilu La Réveillon Henriego Meilhaca i Ludovica Halévy'ego	Marian Kobielski	Frank	Państwowy Teatr Muzyczny	12 lipca 1974
Piękna Helena	Jacques Offenbach	Janusz Minkiewicz wg Henri Meilhaca i Ludovica Halevy'a	Tadeusz Bursztynowicz	Menelaus	Państwowy Teatr Muzyczny	19 lutego 1975
W imieniu brawa (zdarzenie muzyczno-teatralne)	P. Ábrahám, L. Bernstein, I. Dunajewski, K. Gaertner, J. Gilbert, J. Herman, E. Kálmán, F. Lehár, M. Leigh, F. Loewe, T. Mackeben, J. Offenbach, C. Porter. L. Różycki, M. Sart, J. Strauss syn	Lech Terpiłowski, Andrzej M. Trzos	Jerzy Ukleja	Ludwig	Państwowy Teatr Muzyczny	28 czerwca 1975
Wesoła wdówka	Franz Lehár	Victor Léon, Leo Stein	Tadeusz Bursztynowicz	Niegus, urzędnik poselstwa	Państwowy Teatr Muzyczny	28 stycznia 1976

Zdjęcia ze spektakli

(fot. Grażyna Wyszomirska, Wanda Cieślak i Andrzej Wituszyński)

Edmund Wayda (Baron Konrad d'Aubrais), Irena Brodzińska (Zuzanna) i Edward Newada (Rene Boislurette) w Cnotliwej Zuzannie (1957)
Z baletem w Cnotliwej Zuzannie (1957)
Jako por. Rene w Cnotliwej Zuzannie (1957)

Alojza Szczęch (Stazja) i Edward Newada (Edwin) w Księżniczce czardasza (1959)
Włodzimierz Wilkosz (Paweł Auber), Elżbieta Ryl-Górska (Hortensja) i Edward Newada (Jerzy Dumenil) w Balu w operze (1959)
Edward Newada (Jerzy Dumenil) i Halina Mickiewiczówna (Hortensja) w Balu w operze (1959)

Tadeusz Jarczyński (Król Ludwik XI) i Edward Newada (Francois Villon) w Królu włóczęgów (1960)
Ada Kalińska (Katarzyna de Vaucelles) i Edward Newada (Francois Villon) w Królu włóczęgów (1960)
Tadeusz Hanusek (Fraunhoffer) i Edward Newada (Dal Vegas) w Błękitnej masce (1962)

Lech Smereczyński, Krystyna Demska (Paulina) i Edward Newada (Baron de Gondremark) w Życiu paryskim (1964)
Maria Popławska (Księżna Eliza), Mariusz Majewski (Paganini) i Edward Newada (Markiz Giacomo Pimpinelli) w Paganinim (1965)
Bernard Zgorzelski (Nono) i Edward Newada (Caboleno Nasone) w Gasparone (1971) - fot. Andrzej Wituszyński

Edward Newada (Caboleno Nasone) i Jadwiga Bigoszewska (Carlotta) w Gasparone (1971)
Edward Newada (Horacy Vandergelder) i Irena Brodzińska (Dolly Gallagher Levi) w Hello Dolly (1972)
Barbara Podczaska (Helena) i Edward Newada (Menelaus) w Pięknej Helenie (1975) - fot. Wanda Cieślak

Telewizja

Tytuł	Kompozytor	Autor libretta	Reżyseria	Realizacja TV	Postać	Data premiery
Krakowiacy i Górale	Jan Stefani	Wojciech Bogusławski	Tadeusz Bursztynowicz		Morgal	1 stycznia 1973 (TVP1 - pr. ogólnop.)
Aniuta	Jurij Siergiejewicz Milutin	Wiesław Głowacz (scenariusz) wg Jakuba Zyskinda	Tadeusz Bursztynowicz	Irena Sobierajska	Terentij Jerofiejewicz Kuzkin	3 czerwca 1975 (TVP2 - pr. ogólnop.)

Afisze imprez z udziałem Edwarda Newady

Koncert artystów Komedii Muzycznej (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Szczecinie)
Okolicznościowy koncert Orkiestry Radiowej Władysława Górzyńskiego
„Podwieczorek przy mikrofonie” (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Szczecinie)

Nagrody i wyróżnienia

1956 – Nagroda Artystyczna miasta Szczecina za pracę estradową
1973 – Bursztynowy Pierścień – nagroda publiczności w plebiscycie Towarzystwa Przyjaciół Szczecina i redakcji „Kuriera Szczecińskiego”
1985 – III nagroda za publikację Moje pierwsze szczecińskie dziesięciolecie w XV edycji konkursu pamiętnikarskiego „Dzieje Szczecińskich Rodzin XX wieku”
1997 – Dyplom Ministra Kultury i Sztuki

Odznaczenia

1957 – Medal Wolności i Zwycięstwa
1969 – Srebrny Krzyż Zasługi

O Edwardzie Newadzie

(...) Partia porucznika Gustawa jest stosunkowo łatwiejsza. Edward Newada zaśpiewał ją dobrze, eksponując również muzycznie pewien komizm tej postaci, bez skłonności ku przerysowaniu, co należy zapisać aktorowi na niewątpliwy plus. (R. Gwasz, Nasza recenzja. „Kraina uśmiechu”, „Kurier Szczeciński” 1972 nr 9, s. 4-5)

Bibliografia

Encyklopedia Szczecina t. I A-O (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Lech Smereczyński), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999

Inne źródła

Programy teatralne (zbiory własne)
Materiały ze zbiorów Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
Materiały ze zbiorów Opery na Zamku w Szczecinie

Autor opracowania: Andrzej Androchowicz