Jerzy Ernz
| Jerzy Ernz | |||
| aktor | |||
| |||
| Data urodzenia | 30 maja 1924 | ||
| Miejsce urodzenia | Kalisz | ||
| Data śmierci | 17 listopada 2008 | ||
| Miejsce śmierci | Wrocław | ||
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Komunalny w Oleśnicy (kw. U-1-15) | ||
Jerzy Ernz (1924-2008) – aktor
Życiorys
Jerzy Ernz (wł. Jerzy Woźniak) urodził się 30 maja 1924 roku w Kaliszu w rodzinie robotniczej. Był synem Jana i Stanisławy. Szkołę powszechną i pierwszą klasę gimnazjum ukończył w Kaliszu. Naukę przerwał wybuch wojny.
W 1940 roku został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec, skąd wkrótce uciekł i powrócił do Kalisza. W 1941 roku został aresztowany i skazany na roczny pobyt w więzieniu. Karę początkowo odbywał w Bielefeld, a potem w obozach karnych w Messum i Bochum-Langedrei na terenie III Rzeszy. W 1942 roku podczas transportu do Dortmundu zbiegł i przedostał się do Wołkowyska (obecnie Białoruś). Tam pracował jako robotnik w firmie budowlanej. W 1944 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie podjął pracę jako laborant w aptece. Ponownie aresztowany, został wywieziony na roboty do Niemiec, gdzie przebywał i pracował w różnych przedsiębiorstwach.
W 1946 roku powrócił do Polski i zamieszkał w Łodzi. Tu kontynuował przerwaną przez wybuch wojny naukę w gimnazjum. Równocześnie do końca 1947 roku na prawie współpracy ze Związkiem Zawodowym Artystów Scen Polskich pracował w Wileńskim Teatrze Młodzieżowym „Łątek” Olgi Dobużyńskiej-Totwen, repatriowanym do Łodzi z Wilna w 1945 roku. W 1948 roku, po ukończeniu łódzkiego gimnazjum, przeniósł się do Warszawy, gdzie został zaangażowany do Teatru Młodzieżowego. Tu uzyskał aspiranturę ZZASP w sekcji młodzieżowej. W dniu 12 września 1953 roku przed Komisją Egzaminacyjną przy Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie zdał eksternistyczny egzamin aktorski.
Od 1948 do 1970 roku występował w kilkunastu teatrach na terenie Polski. Na scenie zadebiutował w 1948 roku w Teatrze Miejskim w Warszawie rolą Łomowa w Oświadczynach Antoniego Czechowa. W sezonie 1948-1949 występował w warszawskim teatrze Niebieskie Migdały. Kolejno był aktorem teatrów: im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku (sez. 1949/1950), Powszechnego w Łodzi (1950-1951), Miejskiego w Częstochowie (1951/1952 i 1958/1959), Wybrzeża w Gdańsku (1952-1956 i 1957/1958), Polskiego we Wrocławiu (1956/1957 i 1966-1970), im. Wilama Horzycy w Toruniu (1959-1963 i 1964-1966) oraz Polskiego w Bydgoszczy (1963/1964). Z około stu ról zagranych w tamtym okresie do najciekawszych należały Franio w Szczęściu Frania Włodzimierza Perzyńskiego, Merkucio w Romeo i Julii Williama Shakespeare'a, Rak w Żabusi Gabrieli Zapolskiej, Alvar w Tatuowanej róży Tennessee Williamsa, Oktaw w Nie igra się z miłością Alfreda de Musset, Hrabia Bolmegbroke w Szklance wody Eugeniusza Scribe, Bukowicza w Grzechu Stefana Żeromskiego. W Teatrze Jednego Aktora we Wrocławiu przygotował Obronę Sokratesa Platona. Spektakl ten zaprezentował także szczecińskiej publiczności w Teatrze Krypta (1970).
Od 1970 roku związany ze Szczecinem, gdzie mieszkał przy ul. Odzieżowej 1. Do 1974 roku był aktorem Państwowych Teatrów Dramatycznych. Na scenie szczecińskiej zadebiutował rolą Hetmana we wznowionej adaptacji Wesela Stanisława Wyspiańskiego. Przez jeden sezon (1974/1975) grał w Teatrze Nowym w Poznaniu, by od 1976 roku ponownie występować w Szczecinie. Aż do emerytury (1990) był aktorem Teatru Współczesnego, gdzie jako aktor charakterystyczny stworzył wiele interesujących kreacji. Rolę Klaudiusza w Hamlecie Williama Shakespeare'a zaliczał do najciekawszych wydarzeń w swojej pracy aktorskiej. Współpracował również z Rozgłośnią Polskiego Radia w Szczecinie i z lokalnym Ośrodkiem Telewizyjnym.
Wystąpił w epizodycznej roli w filmie Czerwone i złote (1969) w reż. Stanisława Lenartowicza.
W ostatnich latach życia mieszkał we Wrocławiu. Tam we wrześniu 2008 roku obchodził 60 rocznicę pracy scenicznej.
Członek SPATiF-ZASP od 1955 roku.
Zmarł 17 listopada 2008 roku we Wrocławiu. Pochowany pod nazwiskiem Jerzy Woźniak na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Wileńskiej w Oleśnicy (kw. U-1-15).
Działalność artystyczna (Szczecin)
Teatr
| Tytuł | Autor | Reżyser | Rola | Teatr | Data premiery |
|---|---|---|---|---|---|
| Wesele | Stanisław Wyspiański | Józef Gruda | Hetman | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 10 maja 1970 |
| Obrona Sokratesa (monodram) | Platon | obsada aktorska | Teatr Krypta | 12 października 1970 | |
| Drewniaczek | Ludwik Świeżawski | Ewa Kołogórska | Marcin | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 31 października 1970 |
| Hamlet | William Shakespeare | Józef Gruda | Klaudiusz | Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich) | 15 stycznia 1971 |
| Dialogus de Passione abo Żałosna Tragedyja o Męce Jezusa | Anonim | Jitka Stokalska | Herodes; Rabinus III | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 28 marca 1971 |
| Mąż przeznaczenia | George Bernard Shaw | Józef Gruda | obsada aktorska | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 10 października 1971 |
| Tu zrodził się trud (widowisko słowno-muzyczne z okazji XXX-lecia PPR) | Jadwiga Adamowicz (scenariusz z wykorzystaniem wierszy m.in. K.K. Baczyńskiego, K.I. Gałczyńskiego, L. Pasternaka, W. Szymborskiej oraz dokumentów PPR) | Janusz Marzec (inscenizacja), Bohdan Gierszanin (reżyseria) | obsada aktorska | Estrada Szczecińska | 5 stycznia 1972 |
| Święta Joanna | George Bernard Shaw | Józef Gruda | obsada aktorska | Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich) | 21 stycznia 1972 |
| Pan Puntila i jego sługa Matti | Bertolt Brecht | Czesław Staszewski | Sędzia | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 16 kwietnia 1972 |
| Sen nocy letniej | William Shakespeare | Józef Gruda | Tezeusz | Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich) | 2 lipca 1972 |
| Jan Maciej Karol Wścieklica | Stanisław Ignacy Witkiewicz | Aleksander Strokowski | Ananazys Demur | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 15 października 1972 |
| Pętla dla dwóch | Ivan Bukovcan | Jitka Stokalska | Adam | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 2 grudnia 1972 |
| Lubow Jarowaja | Konstanty Treniew | Piotr Lwowicz Monastyrski (ZSRR) | Obywatel; Zakatow | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 15 grudnia 1972 |
| Obszar cienia | Jan Paweł Gawlik | Wojciech Jesionka | Ksiądz | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 3 marca 1973 |
| Oskarżyciel publiczny | Fritz Hochwalder | Józef Gruda | Fabricius | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) | 9 czerwca 1973 |
| Don Carlos | Fryderyk Schiller | Jitka Stokalska | Filip II, król Hiszpanii | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 1 grudnia 1973 |
| Człowiek znikąd | Ignatij Dworiecki | Józef Gruda | Zaopatrzeniowiec II | Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) | 12 lutego 1974 |
| Macbett | Eugène Ionesco | Maciej Englert | Duncan | Teatr Współczesny | 3 kwietnia 1976 |
| Kobieta zza zielonych drzwi | Rustan Ibrahimbekow | Wojsław Brydak (PWST Warszawa) | Ragimow, minister | Teatr Współczesny | 15 września 1976 |
| Lato i dym | Tennessee Williams | Maciej Englert | Wielebny Winemiller | Teatr Współczesny | 1 grudnia 1976 |
| Farsa mrocznych | Michel de Ghelderode | Maciej Englert | Mamma | Teatr Współczesny | 23 lutego 1977 |
| Ludzie energiczni | Wasilij Szukszyn | Anna Minkiewicz | Brzuchacz | Teatr Współczesny | 7 maja 1977 |
| Dożywocie | Aleksander Fredro | Maciej Englert | Muzykant | Teatr Współczesny | 3 lipca 1977 |
| Kurka wodna | Stanisław Ignacy Witkiewicz | Maciej Englert | Ojciec - Wojciech Wałpor | Teatr Współczesny | 28 stycznia 1978 |
| Wyzwolenie | Stanisław Wyspiański | Maciej Englert | Kaznodzieja, ojciec | Teatr Współczesny | 25 kwietnia 1978 |
| Krawiec | Sławomir Mrożek | Janusz Nyczak | Ekscelencja | Teatr Współczesny | 20 października 1978 |
| Lot nad kukułczym gniazdem | Dale Wasserman | Andrzej Chrzanowski | Cheswick | Teatr Współczesny | 16 grudnia 1978 |
| Burza | William Shakespeare | Maciej Englert | Alonso, król Neapolu | Teatr Współczesny | 31 marca 1979 |
| Słoń | Aleksander Kopkow | Krzysztof Zaleski | Ojciec Łukian | Teatr Współczesny | 23 maja 1979 |
| Kopciuch | Janusz Głowacki | Andrzej Chrzanowski | Asystent operatora | Teatr Współczesny | 12 października 1979 |
| Mieszczanin szlachcicem | Molière | Krzysztof Zaleski | Nauczyciel tańca | Teatr Współczesny | 14 lutego 1980 |
| Fachowcy, czyli Po prostu robota (opera za złotych pięćdziesiąt) | Stefan Friedmann, Jonasz Kofta | Jerzy Gruza | Lokator Ogon | Teatr Współczesny | 19 września 1980 |
| Pluskwa w łaźni | na podst. dramatów Włodzimierza Majakowskiego Pluskwa i Łaźnia | Kaveh Pur Rahnama (Iran) | Belwedoński; Fryzjer | Teatr Współczesny | 13 lutego 1981 |
| Ostatni kongres wybielaczy | Andrzej Kojer wg Turandot, czyli Kongres Wybielaczy Bertolta Brechta | Andrzej Chrzanowski, Jacek Koprowicz | Tui Lekarz | Teatr Współczesny | 7 maja 1981 |
| Akwarium 2 | Jerzy Gruza, Krzysztof Teodor Toeplitz | Jerzy Gruza | Reporter radiowy | Teatr Współczesny | 29 września 1981 |
| Szewcy | Stanisław Ignacy Witkiewicz | Witold Skaruch | Lokaj Księżnej, Fierdusieńko | Teatr Współczesny | 4 grudnia 1981 |
| Trzy siostry | Antoni Czechow | Jan Maciejowski | Iwan Czebutykin | Teatr Współczesny | 25 marca 1982 |
| Caligula | Albert Camus | Bogdan Ciosek (PWST Kraków) | Cherea | Teatr Współczesny | 17 września 1982 |
| Operetka | Witold Gombrowicz | Ryszard Major | Prezes; Workowaty | Teatr Współczesny | 10 grudnia 1982 |
| Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu | Stanisław Ignacy Witkiewicz | Krzysztof Babicki | II Kat | Teatr Współczesny | 25 marca 1983 |
| Kobieta, która zabiła | Sidney Garrick | Ryszard Major | Sędzia | Teatr Współczesny | 18 czerwca 1983 |
| Miłość Don Perlimplina do Belisy w jego ogrodzie | Federico Garcia Lorca | Ryszard Major | Don Perlimplin | Teatr Współczesny (Sala Prób w Zamku Książąt Pomorskich) | 28 października 1983 |
| Nie-Boska komedia | Zygmunt Krasiński | Ryszard Major | Ojciec Chrzestny | Teatr Współczesny | 16 grudnia 1983 |
| Popiół i diament | Jerzy Andrzejewski | Jan Maciejowski, Antoni Gryzik | Hrabia Puciatycki | Teatr Współczesny | 23 marca 1984 |
| Pierścień i róża | William Makepeace Thackeray | Wiesław Górski | Mrukiozo; Brodacz; Pancerny | Teatr Współczesny (Dom Kultury „Korab” Stoczni im. A. Warskiego) | 26 maja 1984 |
| Czarownice z Salem | Arthur Miller | Inka Dowlasz | Pastor Parris | Teatr Współczesny | 25 października 1984 |
| Sen | Fiodor Dostojewski | Krzysztof Rościszewski | Książę | Teatr Współczesny | 3 marca 1985 |
| Amadeusz | Peter Shaffer | Wiesław Górski | Obywatel Wiednia; Służący | Teatr Współczesny | 5 maja 1985 |
| Matka | Stanisław Ignacy Witkiewicz | Ryszard Major | Kokainista; Robotnik | Teatr Współczesny | 14 czerwca 1985 |
| W mrokach złotego pałacu, czyli Bazylissa Teofanu | Tadeusz Miciński | Ryszard Major | Krateros; Archierej; Cezar Fokas; Wielki Eunuch Bringas | Teatr Współczesny | 6 grudnia 1985 |
| Baśń o wronim oku | Jacek Kotlica | Ryszard Major | Starzec | Teatr Współczesny | 17 maja 1986 |
| Opera za trzy grosze | Bertolt Brecht | Jolanta Bohdal | Smith | Teatr Współczesny | 6 lutego 1987 |
| Opętani | Witold Gombrowicz | Ryszard Major | Maliniak | Teatr Współczesny | 24 maja 1987 |
| Wesele | Stanisław Wyspiański | Ryszard Major | Ksiądz | Teatr Współczesny | 5 grudnia 1987 |
| Adam i Ewa | Michaił Bułhakow | Jacek Andrucki | Tuller I | Teatr Współczesny | 7 października 1988 |
| Pieśń nad pieśniami | Wiesław Dymny | Ryszard Major | Ksiądz | Teatr Współczesny | 18 grudnia 1988 |
| Pępek | Jean Anouilh | Witold Skaruch | Doktor | Teatr Współczesny | 23 czerwca 1989 |
| Mała apokalipsa | Tadeusz Konwicki | Tadeusz Zapaśnik | obsada aktorska | Teatr Współczesny | 31 marca 1990 |
Na scenie
-
Jerzy Ernz (Klaudiusz) i Wacław Ulewicz (Hamlet) w Hamlecie (1971) -
Marta Grey (Gertruda) i Jerzy Ernz (Klaudiusz) w Hamlecie (1971) - fot. Wanda Cieślak -
Od lewej (na kanapie): Jan Stawarz (Michał Lagena) i Sylwester Woroniecki (Rafał Lagena). Poniżej Muzykanci: Jerzy Ernz, Jacek Polaczek i Stanisław Poks w Dożywociu (1977) - fot. Janusz Piszczatowski
-
Jerzy Ernz (Cheswik) w Locie nad kukułczym gniazdem (1978) - fot. Marek Czasnojć -
Na górze Jan Stawarz (Hiper-Robociarz). Poniżej (od lewej): Zbigniew Witkowski (Towarzysz X), Jerzy Ernz (Fierdusieńko) i Marek Przystup (Czeladnik I Józek) w Szewcach (1981) - fot. Jacek Fijałkowski -
Jako Don Perlimplin w Miłości Don Perlimplina do Belisy w jego ogrodzie (1983) - fot. Jacek Fijałkowski
-
Jerzy Ernz (Pastor Parris) i Danuta Stenka (Abigail) w Czarownicach z Salem (1984) - fot. Jacek Fijałkowski -
Drugi od lewej Jerzy Ernz (Pastor Parris) i Jacek Polaczek (Pastor Hale) w Czarownicach z Salem (1984) - fot. Jacek Fijałkowski
Radio
| Tytuł słuchowiska | Autor | Reżyseria | Adaptacja radiowa | Postać | Data pierwszej emisji |
|---|---|---|---|---|---|
| Niezwykłe przygody barona de Crac | Albert Camus | Ewa Kołogórska | Alina Głowacka | obsada aktorska | 23 lipca 1972 |
| Podróże morskie dawnych Polaków | wiersze różnych poetów | Julia Zyblewska | Halina Lizińczyk | obsada aktorska | 17 czerwca 1976 |
| Dołek | Zdzisław Krupa | Sylwester Woroniecki | obsada aktorska | 5 sierpnia 1979 | |
| Opowieść o wole i ośle w Betlejem | Jules Supervielle | Sylwester Woroniecki | Halina Lizińczyk | obsada aktorska | 25 grudnia 1979 |
| Tak się w sobie zagubiłem (w ramach Magazynu artystycznego) | Marian Kowalski | Sylwester Woroniecki | obsada aktorska | 31 sierpnia 1980 | |
| Klatka schodowa | Ilja Hurnik | Waldemar Modestowicz | Grzegorz Fedorowski | obsada aktorska | 28 sierpnia 1988 |
| Stół (w cyklu Radiowa Scena Prezentacji) | Ida Fink | Waldemar Modestowicz | Waldemar Modestowicz | obsada aktorska | 13 maja 1990 |
| Za drutami był las - opowieść jeńców Kozielska (w cyklu Radiowa Scena Prezentacji) | Waldemar Modestowicz, Ryszard Wołągiewicz | Waldemar Modestowicz | obsada aktorska | 15 lipca 1990 | |
| Nóż w plecy | Zbigniew Kosiorowski | Waldemar Modestowicz | Waldemar Modestowicz | obsada aktorska | 16 grudnia 1990 |
Telewizja
| Tytuł sztuki | Autor | Reżyseria | Realizacja telewizyjna | Postać | Data premiery |
|---|---|---|---|---|---|
| Najśliczniejsza duszy i serca pociecha | polskie listy miłosne w opr. Władysława Wojciechowskiego | Ryszard Zawidowski | Ryszard Zawidowski | obsada aktorska | 30 maja 1971 |
| Hamlet | William Shakespeare | Józef Gruda | Janusz Rudnicki | Klaudiusz | 20 września 1971 |
| Venus z Solare | Vercors (Jean Bruller) | Czesław Staszewski | Ryszard Zawidowski | Mistrz | 13 maja 1973 |
| Po tamtej stronie świec | Stanisław Grochowiak | Ryszard Bugajski | Ryszard Zawidowski | Prefect | 15 stycznia 1979 |
Nagrody i wyróżnienia
- 1976 – nagroda za rolę Duncana w sztuce Macbett E. Ionesco w Teatrze Współczesnym w Szczecinie na XVIII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
- 1981 – nagroda Wojewody Szczecińskiego za kreacje aktorskie
Odznaczenia
- 1983 – Zasłużony Działacz Kultury
Bibliografia
- Encyklopedia Szczecina t. I A-O (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
- Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2009
- Artur Daniel Liskowacki, Ryszard Markow, Małe sceny wielkiego zamku – Teatr Krypta i Piwnica przy Krypcie, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin 2015
- Zdzisław Sośnicki, 40 lat teatrów dramatycznych Szczecina (opracowanie części dokumentacyjnej Ryszard Markow i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, Szczecin 1985
Inne źródła
- Materiały ze zbiorów Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
- Zdjęcia ze zbiorów Teatru Współczesnego w Szczecinie
